Antigone- SOPHOCLES (496?-406 TCN) , PHAPXA CHAN [NGUYỄN KHÁNH DUY] chuyển ngữ

[dịch từ bản tiếng Anh của Dudley Fitts và Robert Fitzgerald ]

 

 

Các nhân vật xuất hiện:

CÔNG CHÚA ANTIGONE
CÔNG CHÚA ISMENE
HOÀNG HẬU EURYDICE
VUA CREON
HOÀNG TỬ HAIMON
TIÊN TRI TEIRESIAS
LÍNH CANH
NGƯỜI TRUYỀN TIN
DÀN ĐỒNG CA

 

 

 

 

BỐI CẢNH: Trước Cung điện của Creon, Vua xứ Thebes. Một cửa đôi chính giữa và hai cửa hai bên. Sân khấu là lối vào kéo dài dẫn tới tiền sảnh, dưới ba bậc thang dẫn lên sân khấu là vị trí của dàn nhạc hoặc dàn đồng ca.

 

THỜI GIAN: Buổi bình minh sau ngày quân đội Argive đẩy lùi cuộc tấn công vào Thebes.

 

MỞ MÀN

 

[ANTIGONE ISMENE đi vào từ cửa chính của Cung điện.]

 

ANTIGONE:

Ismene, em gái mến thương của ta, em có nghĩ rằng chúng ta đã phải chịu đựng đủ lời nguyền trên số phận Oedipus? [1] Chị không thể hình dung nổi có nỗi buồn đau nào mà chúng ta chưa phải trải qua.Và bây giờ, em đã nghe người ta nói gì về sắc lệnh mới của Vua Creon dành cho chúng ta chưa?

 

ISMENE:

Em chẳng nghe thấy gì cả, em chỉ biết hai chị em ta vừa mất đi hai người anh trai. Ôi, một cái chết trùng, vỏn vẹn chỉ trong một giờ. Và em biết binh đoàn Argive mất dạng sau một đêm; ngoài ra, em chẳng biết gì nữa cả.

 

ANTIGONE:

Chị cũng nghĩ thế. Thế nên chị mới muốn em đến đây cùng với chị. Có việc chúng ta phải làm ngay.

 

ISMENE:

Sao chị nói năng lạ lùng thế?

 

ANTIGONE:

Ismene, em ơi:

Creon đã chôn cất Eteocles anh trai chúng ta với danh dự quân nhân, đã cho anh một đám tang của người lính, điều đó là đúng đắn. Nhưng còn Polyneices và quân đoàn của anh ấy, họ đã chiến đấu dũng cảm và chết thảm thương? Người ta bảo Creon đã thề rằng không ai được chôn cất anh ấy, không ai được tiếc thương anh ấy, và thân thể kia phải bị phơi ngoài cánh đồng, làm bữa tiệc ngon cho lũ ăn chim ăn thịt.

 

Đó là những gì họ nói, và Creon tốt lành của chúng ta sẽ đến đây cùng lời tuyên bố công khai và hình phạt, rằng chị sẽ phải bị ném đá đến chết ở giữa quảng trường. Chuyện là thế đấy, và giờ đây, em có thể chứng minh cho chị, em là người chị em máu mủ, hay là kẻ phản bội gia đình.

 

ISMENE:

Antigone, chị điên rồi! Em có thể làm được gì đây?

 

ANTIGONE:

Em phải quyết định có giúp chị hay không đã.

 

ISMENE:

Em chẳng hiểu chị nói gì cả. Em phải giúp chị thế nào đây?

 

ANTIGONE:

Ismene, chị sẽ đi chôn cất anh ấy. Em có đi cùng chị không?

 

ISMENE:

Chôn cất anh ấy ư! Chẳng phải chị vừa nói luật mới cấm điều đó.

 

ANTIGONE:

Anh ấy là anh trai chị. Và cũng là anh trai em.

 

ISMENE:

Nhưng hãy nghĩ về sự nguy hiểm đi! Hãy nghĩ xem Creon sẽ làm gì chúng ta!

 

ANTIGONE:

Creon chẳng thể ngăn cản được chị.

 

ISMENE:

Chị ơi!

Oedipus đã chết, người ta thù ghét ông vì những gì ông kiếm tìm đã được phơi bày ra ánh sáng. Đôi mắt ông đã bị hủy hoại bởi chính bàn tay ông. Và Iocaste cũng đã chết, bà tự trói mình trong những sợi thừng định mệnh; cùng lúc ông mất cả mẹ lẫn vợ mình. Và giờ đây, hai anh trai của chúng ta cũng không còn nữa; người này bị chết dưới thanh kiếm của người kia. Chỉ còn lại chúng ta.

 

Nhưng than ôi, Antigone, hãy nghĩ xem chuyện này còn kinh khủng hơn thay, cái chết của chúng ta là vì chống lại Creon và làm điều mà lão ta ngăn cấm! Chúng ta chỉ là đàn bà, chúng ta không thể nào chiến đấu được với đàn ông, Antigone! Luật lệ hà khắc, chúng ta phải cúi đầu thôi.

 

Em cầu xin Thần Chết hãy tha thứ cho em; nhưng em bất lực, em chỉ biết tuân phục trước cường quyền. Và em nghĩ cái việc nguy hiểm kia không thể nào không bị can thiệp.

 

ANTIGONE:

Nếu em đã nói thế, chị chẳng thể kéo em vào, ngay cả khi em xin được đi theo. Em đã có lựa chọn của mình, em hãy cứ làm những gì em muốn. Nhưng chị sẽ đi chôn cất anh ấy; nếu chị có phải chết, chị vẫn nói rằng đây là tội thiêng liêng. Chị sẽ nằm xuống và cùng anh đi vào cõi chết; và chị sẽ thiết thân với anh như anh từng thân thiết với chị. Đó là vì người chết chẳng phải vì người sống, người mang niềm ước mong trường cửu nhất: chúng ta được cùng chết đi mãi mãi…

 

Em có thể làm điều em muốn, bởi vì hẳn nhiên luật lệ của thần linh chẳng có nghĩa lí gì với em.

 

ISMENE:

Những điều đó hẳn quan trọng với em, nhưng em chẳng có chút sức lực nào mà hòng phá vỡ những luật lệ xây nên cho vì lợi ích toàn dân.

 

ANTIGONE:

Chị cho rằng đó chỉ là nguỵ biện mà thôi. Còn chị, chị vẫn sẽ đi chôn cất người anh yêu dấu của mình.

 

ISMENE:

Antigone, em khiếp hãi thay cho chị!

 

ANTIGONE:

Em không cần phải thế: Hãy cân nhắc cho chính em, sau tất cả.

 

ISMENE:

Nhưng không ai được nghe thấy chuyện này, chị không được kể cho ai! Em sẽ giữ bí mật, em xin hứa!

 

ANTIGONE:

Ôi kể đi! Hãy kể cho tất cả mọi người đi! Hãy nghĩ xem người ta sẽ oán ghét em nhường nào khi mọi chuyện vỡ lở, khi người ta biết em đã biết hết từ đầu!

 

ISMENE:

Thật điên rồ! Chị phải thấy khiếp đảm mới phải chứ.

 

ANTIGONE:

Có thể. Nhưng chị vẫn sẽ làm việc chị phải làm.

 

ISMENE:

Nhưng chị có thể làm được không chứ? Em bảo rằng chị chẳng thể.

 

ANTIGONE:

Chị sẽ làm được, chị sẽ làm đến sức cùng lực kiệt.

 

ISMENE:

Đừng gắng làm những điều bất khả.

 

ANTIGONE:

Đi đi, Ismene:

Trước khi ghét em, và người chết cũng thế, vì lời lẽ của em thật đáng ghét. Hãy cứ để chị thực hiện kế hoạch ngu ngốc của mình. Chị không sợ hiểm nguy; nếu nó có là cái chết, thì cũng không phải là chết tồi tệ nhất –– cái chết không một chút danh dự.

 

ISMENE:

Vậy chị hãy cứ đi và làm điều chị thấy buộc phải làm. Chị chẳng khôn ngoan, nhưng mãi là kẻ tận trung trong lòng những người yêu thương chị.

[Đi vào trong Cung điện. ANTIGONE rời đi, dàn đồng ca đi vào.]

 

KHÚC HÁT MỞ MÀN

 

ĐỒNG CA: [2]

Bây giờ đây vệt gươm dài chói lọi                                                                        [Khổ 1]

Của vầng dương rạng rỡ khắp Đông –– Tây

Xứ Thebes ta Bảy Cổng Thành kiên cố

Niềm vinh quang vừa chạm đến ngất ngây.

Hãy mở to, và không cần che đậy,

Con mắt ngày tráng lệ tựa vàng ròng!

Vượt suối Dirce [3] điên cuồng, giục giã,

Cuộc hành quân của ánh sáng vô song.

Xốc thẳng tới tấm khiên trắng kẻ thù,

Khí phách đây làm chúng bay khiếp nhược

Chém phăng phăng những cái đầu bay ngược

Bằng nhát gươm của buổi sáng huy hoàng!

 

CHỦ XƯỚNG:[4]

Polyneices người chỉ huy kiêu dũng,

Khích động chiến binh bằng hịch ngôn lồng lộng;

Khí phách anh đại bàng tung trời lớn

Tiếng sát thương rền phóng xuống đất thiêng.

Đôi cánh anh cản đường bay bão tuyết,

Đỉnh đầu anh mũ thống soái uy nghiêm.

 

ĐỒNG CA:

Chống trả bảy lộ quân chỉ trong vòng cái ngáp,                                          [Hồi khúc 1]

Những ngọn thương đói khát trỗi trong đêm.

Kịp trước khi quai hàm anh vướng máu quân ta,

Và lửa dữ nuốt vòng hoa đỉnh tháp;

Bị đẩy lui, rồi khi anh quay lại, đây thành Thebes vĩ đại,

Chẳng kẻ nào được chết dễ dưới tay anh.

Hồng rực sau lưng, thần mãnh long gào tiếng chiến tranh.

 

CHỦ XƯỚNG:

Vì Thánh thần hẳn cực kì căm ghét

Những kẻ nào với miệng lưỡi khoe khoang;

Khi trông thấy nụ cười hoang dại chúng,

Nỗi ngông nghênh của giáp trụ bằng vàng;

Anh cau mày, mãnh lực tung nhắm thẳng

Kẻ đầu tiên trên thành quách chúng ta.

 

ĐỒNG CA:

Ta nghe thấy tiếng anh hô thắng cuộc                                                             [Khổ 2]

Bỗng biến thành lời gào rống đằng xa;

Anh ngã xuống trên tay giương bó đuốc,

Phẫn uất bừng, quân cùng tướng của ta.

Ôi cái chết trong nỗi vui bụi đất,

Dẫu kinh hoàng chiến địa quá xót xa!

 

CHỦ XƯỚNG:

Bảy chỉ huy trấn giữ bảy cổng thành

Đầu hàng trước bước oai phong thần thánh;

Phá vòng vây và đẩy lùi chiến tuyến,

Chỉ còn đây hai huynh đệ giao tranh.

Mặt đối mặt cơn thịnh nộ vô song,

Cả hai cùng giết người kia tàn nhẫn;

Phản chiếu nhau hai cái chết đau thương,

Kết thúc một cuộc trường chinh thù hận.

 

ĐỒNG CA:

Và giờ đây, trong bình minh đẹp tươi chiến thắng,                                             [Hồi khúc 2]

Hãy để cho những cỗ xe thành Thebes hoan ca.

Và chúng ta, những trái tim vui sướng,

Nhảy múa mừng chinh chiến đã lùi xa.

Đền thờ ta lại vọng tiếng thánh ca,

Lời ngợi khen ngọt ngào nhất mực;

 

Và đêm dài điệp khúc mãi ngân nga.

 

 

 

____

1. Oedipus, từng là Vua của Thebes, là cha của Antigone và Ismene, cũng như các anh em của họ là Polyneices và Eteocles. Oedipus đã vô tình giết cha mình, Laios, và kết hôn với mẹ mình, Iocaste. Khi biết được những gì mình đã làm, ông tự huỷ hoại đôi mắt mình và rời khỏi Thebes. Eteocles và Polyneices tranh chấp, Polyneices bị đuổi ra ngoài nhưng quay lại tấn công Thebes. Trong trận chiến, hai anh em giết hại lẫn nhau; Creon trở thành vua và ra lệnh để thi thể Polyneices thối rữa trên chiến trường, và không được ai chôn cất, như một kẻ phản bội.
 2.Nhóm người hát, múa để diễn giải các tình tiết của vở kịch. Trong vở này, dàn đồng ca có lẽ là những người đàn ông già, vì hầu hết người trẻ tuổi đã bị chết trong các trận chiến. Họ đại diện cho tư tưởng xã hội phụ hệ. [Chú thích của người dịch]
 2.Tên một dòng suối ở phía Tây thành Thebes.
 4.Người đứng đầu dàn đồng ca.

Please follow and like us: