Antigone- SOPHOCLES (496?-406 TCN) , PHAPXA CHAN [NGUYỄN KHÁNH DUY] chuyển ngữ

[dịch từ bản tiếng Anh của Dudley Fitts và Robert Fitzgerald ]

 

 

Các nhân vật xuất hiện:

CÔNG CHÚA ANTIGONE
CÔNG CHÚA ISMENE
HOÀNG HẬU EURYDICE
VUA CREON
HOÀNG TỬ HAIMON
TIÊN TRI TEIRESIAS
LÍNH CANH
NGƯỜI TRUYỀN TIN
DÀN ĐỒNG CA

 

 

CẢNH II

 

[LÍNH CANH quay trở lại, dẫn theo ANTIGONE.]

 

CHỦ XƯỚNG:

Điều này có nghĩa là sao? Người phụ nữ bị áp giải kia chắc chắn là Công chúa Antigone. Hà cớ chi nàng lại bị bắt giữ thế này?

 

LÍNH CANH:

Đây chính là kẻ đã làm điều đó. Chúng ta đã bắt được ả trong lúc chôn cất hắn ta. Vua Creon đâu?

 

CHỦ XƯỚNG:

Ngài đang đi ra từ biệt phủ.

 

[CREON đi vào.]

CREON:

Chuyện gì đã xảy ra? Vì sao ngươi quay lại sớm thế?

 

LÍNH CANH:

Hỡi Đức Vua, một người đàn ông không bao giờ nên quá chắc chắn về bất cứ điều gì. Tôi đã thề rằng Ngài sẽ chẳng gặp lại tôi ở đây lần nữa: cơn thịnh nộ của Ngài đã làm tôi khiếp đảm, cùng những điều Ngài đã đe dọa tôi. Nhưng tôi biết nói gì với Ngài đây về việc tôi đã giải quyết vụ này quá chóng vánh? Lần này thì chẳng ném xúc xắc: tôi chỉ quá vui mừng khi được đến đây!

 

Chính là cô gái này. Ả là người gây tội. Chúng tôi bắt được ả trong khi ả đang cố gắng chôn cất hắn ta. Hãy giải cô ta đi, tra vấn ả, phán quyết ả như Ngài muốn. Còn bây giờ, tôi đã hoàn thành toàn bộ công việc, và tôi rất đỗi vui mừng vì điều đó.

 

CREON:

Nhưng đây là Antigone! Tại sao ngươi lại đem nàng đến đây?

 

LÍNH CANH:

Chính ả đã chôn cất hắn ta, như tôi đã bẩm với Ngài!

 

CREON:                                                                                            [Gay gắt]

Đó có phải là sự thật không?

 

LÍNH CANH:

Chính mắt tôi đã trông thấy ả làm thế. Tôi có thể kể thêm không?

 

CREON:

Kể chi tiết đi, mau kể hết cho ta!

 

LÍNH CANH:

Chuyện là thế này:

Sau những lời đe dọa khủng khiếp của Đức Vua, chúng tôi quay lại và phủi sạch bụi đất trên thi thể của hắn. Lúc đó, thịt đã mềm nhũn và bốc mùi; vì vậy, chúng tôi ngồi trên một ngọn đồi để hóng gió và canh gác. Không có một khoảnh chợp mắt nào cho đến khi mặt trời tròn chói lọi quay cuồng ở giữa đỉnh trời bao phủ chúng tôi. Ngay khi đó, đột nhiên, một cơn gió bão cuốn tung bụi đất mù trời, kéo ra ngoài cánh đồng rộng lớn và biến mất trong những lùm cây. Giữa lúc trời đất tối tăm, chúng tôi nhắm mắt và cố chịu đựng. Cơn lốc kéo dài một hồi lâu rồi cũng qua đi. Và khi chúng tôi mở mắt ra, Antigone đã ở đó!

 

Tôi đã nhìn thấy một con chim mẹ bay về chiếc tổ trần trụi, và nghe thấy tiếng khóc thảm thương của nó với những âm thanh vỡ lở thất thanh vì những con chim non vừa bị đánh cắp. Cũng như thế, khi cô gái nhìn thấy cái xác lại trụi trần lần nữa, tất cả mọi hành động thương yêu của ả đều bị phí hoài. Ả nhỏ lệ đầm đìa và vói tiếng khóc lên tận trời cao vì những bàn tay đáng nguyền rủa đã làm nên chuyện này.

 

Đoạn, ả bốc thêm đất cát phủ lên thi thể và rưới rượu ba lần cho hồn ma của anh trai ả.

Chúng tôi liền chạy tới và bắt cô ta ngay lập tức. Nhưng ả chẳng hề sợ sệt. Ngay cả khi chúng tôi buộc tội ả vì những gì ả làm, ả cũng không phủ nhận gì cả. Và điều này khiến tôi nhẹ nhõm,

Dù không phải không có nỗi day dứt khi được thoát chết nhưng lại đem cái chết đến cho một người bạn, thực cũng chẳng vui vẻ gì. Vậy mà tôi vẫn luôn nói: chẳng có gì thoải mái bằng giữ cho làn da mình lành lặn.

 

CREON:                                                                                       [Chậm rãi, nguy hiểm.]

Còn nàng, Antigone. Cúi đầu xuống. Nàng có thú nhận chuyện này không?

 

ANTIGONE:

Đúng, tôi đã làm. Tôi không phủ nhận.

 

CREON:                                                                                                    [Nói với LÍNH CANH:]

Ngươi có thể đi.

[LÍNH CANH đi ra. Nói với ANTIGONE:]

Hãy nói ta nghe ngắn gọn: nàng có nghe lời tuyên bố của ta về chuyện này chưa?

 

ANTIGONE:

Điều đó đã được công bố với toàn dân. Sao tôi có thể không nghe thấy chứ?

 

CREON:

Vậy mà nàng dám cả gan bất tuân luật pháp.

 

ANTIGONE:

Tôi dám.

Bởi đó không phải tuyên bố của Thánh thần. Bởi Công lý tối thượng cai trị hạ giới này chẳng tạo ra những thứ luật lệ như thế.

 

Sắc lệnh của Ngài, thưa Đức Vua, dẫu đầy quyền lực; nhưng tất cả sức mạnh của nó chỉ sự chống trả yếu đuối trước luật lệ của Thánh thần bất diệt, bất thành văn. Không phải chỉ bây giờ: chúng đã và sẽ có hiệu lực mãi mãi, chắc chắn vượt trên con người.

 

Tôi biết tôi phải chết, ngay cả khi không phải vì sắc lệnh của Ngài: tôi là kẻ phàm trần hữu sinh hữu tử. Và nếu tôi có phải chết, ngay bây giờ, trước thời hạn của sinh mệnh tôi, chắc chắn cũng chẳng phải là điều gì ghê gớm cả. Ai có thể sống, như tôi đang sống, sống với tất cả những điều xấu xa về mình, lại chẳng xem Thần Chết như một người bạn? Cái chết của tôi chẳng có gì quan trọng; nhưng nếu tôi bỏ lại anh trai mình nằm phơi thây không được chôn cất, tôi sẽ đau khổ lắm thay.

 

Bây giờ thì tôi không còn đau khổ nữa. Ngài có thể cười nhạo tôi, Creon ạ. Cứ nghĩ rằng tôi ngu ngốc, nếu Ngài thích thế; nhưng phải chăng, một kẻ ngu ngốc đang kết tội tôi ngu ngốc.

 

CHỦ XƯỚNG:

Cha nào con nấy: vừa cứng đầu, vừa ngây điếc trước lí lẽ!

Cô ta chưa bao giờ học được cách lùi bước. Cô ta còn quá nhiều điều phải học. Trái tim không mềm dẻo sẽ tan vỡ trước tiên, miếng sắt cứng rắn nhất sẽ nứt gãy trước tiên, và những con ngựa hoang dại nhất phải uốn cong cái những cái cổ của chúng dưới sức kéo của sợi dây cương nhỏ nhất. Tự hào ư? Như một kẻ nô lệ?

 

Cô gái này phạm hai tội xấc xược: phá vỡ luật lệ được ban và lấy làm cao hãnh vì điều đó. Ở đây ai là người chính trực; cô hay tôi, nếu tội này không bị trừng phạt?

 

Con của em gái cô, hay hơn thế nữa; máu mủ gần hơn, chính là cô và em gái cô sẽ nhận được cái chết cay đắng cho chuyện này!

[Nói với NHỮNG NGƯỜI HẦU:]

Đi đi, các ngươi. Đi bắt Ismene về đây cho ta. Ta cũng buộc tội cô ta như thế. Giải cô ta đi: các ngươi sẽ tìm thấy cô ta đang sụt sùi trong ngôi nhà đó. Tâm trí của cô ta là một kẻ phản bội: tội ác được giữ kín trong bóng tối. Khóc đi cho nhẹ, cho đầu óc chếnh choáng rùng mình. Nhưng giờ đây còn tệ hơn thế rất nhiều, đó là thói khoe khoang hành vi vô pháp!

 

ANTIGONE:

Creon, Ngài còn muốn gì nữa ngoài cái chết của tôi?

 

CREON:

Không gì nữa cả. Đó là tất cả những gì thích đáng dành cho ngươi.

 

ANTIGONE:

Vậy thì cầu xin Ngài: Hãy giết tôi đi. Cuộc chuyện này hẳn là nỗi nhọc mệt cho cả hai: lời nói của Ngài thật khiến tôi khó chịu, và tôi chắc rằng lời của tôi cũng khiến Ngài thấy vậy. Và mọi sự chẳng nên như thế: tôi nên có được những lợi khen và vinh danh cho những việc tôi đã làm.

Tất cả những con người chính trực ở đây sẽ ngợi khen tôi, môi họ chẳng vì khiếp sợ Ngài mà khép chặt.

                                                                                                      [Cay đắng]

Ân huệ của những vị vua là cho phép họ nói và làm những điều khiến họ vui lòng!

 

CREON:

Ở đây không có ai bảo vệ ý kiến của ngươi.

 

ANTIGONE:

Không, họ cũng nghĩ như tôi. Nhưng họ chỉ đang cố giữ chặt cái lưỡi của mình.

 

CREON:

Có thể. Nhưng ngươi có tội, còn họ thì không.

 

ANTIGONE:

Chẳng có tội lỗi gì khi tôn kính người quá cố.

 

CREON:

Nhưng Eteocles, chẳng phải cũng là anh trai của ngươi ư?

ANTIGONE:

Cũng là anh trai tôi.

 

CREON:

Và ngươi đang xúc phạm kí ức của anh ấy?

 

ANTIGONE:                                                     [Nhỏ nhẹ]

Người quá cố sẽ chẳng nói tôi xúc phạm.

 

CREON:

Anh ta sẽ nói: vì ngươi đang vinh danh kẻ đã phản bội anh ta.

 

ANTIGONE:

Người anh em của anh ấy, dù phản bội hay không, cũng là máu mủ ruột rà.

 

CREON:

Hắn đã gây ra cuộc đao binh trên đất nước này. Còn Eteocles thì phản kháng lại nó.

 

ANTIGONE:

Dù sao thì, mọi cái chết đều đáng được vinh danh.

 

CREON:

Không thể đánh đồng kẻ xấu xa với người chính nghĩa được.

 

ANTIGONE:

Creon, ôi Creon, ai trong chúng ta có thể nói những gì thần linh nắm giữ lại là điều xấu xa được chứ?

 

CREON:

Kẻ thù là kẻ thù, ngay cả khi đã chết.

 

ANTIGONE:

Đó là bản chất để đi tới với tình yêu, chẳng phải là thù hận.

 

CREON:                                                 [Cuối cùng cũng hết kiên nhẫn]

Vậy thì đi tới với chúng đi; nếu ngươi buộc phải có tình yêu của mình, hãy tìm nó dưới địa ngục!

 

CHỦ XƯỚNG:

Nhìn kìa, Ismene đã tới: 

[ISMENE đi vào thận trọng]

Kìa những giọt nước mắt chị em máu mủ

Đám mây buồn xám xịt khẽ tuôn mưa.

 

CREON:

Ngươi nữa, Ismene, con rắn trong ngôi nhà luật pháp của ta, bòn rút máu mủ của ta; lén lút trong mọi lúc ta không ngờ tới, hai chị em ngươi đang âm mưu nhắm vào ngai vàng của ta!

 

Ismene, ngươi có thú nhận đã làm tòng phạm trong chuyện này không, hay là ngươi phủ nhận nó? Hãy trả lời ta!

 

ISMENE:

Vâng, nếu chị tôi để tôi được nói. Tôi là kẻ có tội.

 

ANTIGONE:                                                                                    [Lạnh lùng]

Không, Ismene. Em không có quyền nói thế. Em đã không giúp chị, và chị đã chẳng để em giúp chị.

 

ISMENE:

Nhưng bây giờ, em đã hiểu lòng chị; và em ở đây để đi cùng chị, để cùng chịu nhận án phạt này.

 

ANTIGONE:

Người chết và những vị thần cai quản cái chết biết ai là người đã làm chuyện này. Lời lẽ chẳng có ích gì.

 

ISMENE:

Chị quyết bỏ lại em ư, Antigone? Em muốn được chết theo chị: em cũng có nhiệm vụ phải hoàn thành vì người quá cố.

 

ANTIGONE:

Em chẳng thể xoa dịu cái chết của chị bằng cách san sẻ nó.

 

ISMENE:

Em còn thiết sống làm gì nữa khi chị đã ra đi?

 

ANTIGONE:

Hãy hỏi Creon. Em luôn tôn thờ quan điểm của ông ta mà.

 

ISMENE:

Chị đang cười em ư. Tại sao, Antigone?

 

ANTIGONE:

Đó chẳng phải cái cười vui vẻ gì đâu, Ismene.

 

ISMENE:

Nhưng em chẳng thể làm gì ư?

 

ANTIGONE:

Có. Hãy giữ lấy mạng mình. Chị chẳng ghen tị với em đâu. Sẽ có những người khen ngợi em; và chị cũng sẽ hãnh diện theo vì điều đó.

ISMENE:

Nhưng chúng ta đều có tội như nhau!

 

ANTIGONE:

Không nữa đâu, Ismene. Em sẽ sống, còn chị đã thuộc về Thần Chết.

 

CREON:                                              [Nói với DÀN ĐỒNG CA:]

Hỡi các quý ông, ta mong các ông hãy quan sát hai cô gái này: một người thì đang mất trí; còn người kia, dường như chưa bao giờ có lí trí.

 

ISMENE:

Nỗi buồn đau khiến tâm trí vững vàng nhất cũng phải dao động, thưa Đức Vua.

 

CREON:

Tâm trí ngươi chắc chắn đã như thế, khi ngươi ra vẻ có tội cùng người có tội.

 

ISMENE:

Nhưng làm sao tôi có thể sống thiếu chị ấy?

 

CREON:

Ngươi đang sống. Còn cô ta thì đã chết rồi.

 

ISMENE:

Nhưng đó là con dâu của Ngài!

 

CREON:

Ta có đủ đất đai để con trai ta cày xới. Ta không muốn một lấy con đàn bà tội lỗi cho con trai ta.

 

ISMENE:

Ôi Haimon thương mến, cha anh đối xử với anh thật bất công.

 

CREON:

Ta đã có quá đủ những cuộc tranh luận trẻ con về hôn nhân rồi!

 

CHỦ XƯỚNG:

Ngài thật sự muốn tước đoạt cô gái này khỏi con trai của Ngài ư?

 

CREON:

Không, Thần Chết sẽ làm giúp ta điều đó.

 

CHỦ XƯỚNG:

Vậy cô ta bắt buộc phải chết ư?

 

CREON:                                                                                   [Mỉa mai]

Người làm ta kinh ngạc đấy.

Nhưng thôi, nói thế đủ rồi!

                                                                                [Nói với TOÁN LÍNH GÁC:]

Các người, hãy dẫn chúng đi và canh phòng chúng cẩn thận. Chúng chỉ là đàn bà, nhưng ngay cả những người đàn ông dũng cảm cũng phải bỏ chạy khi Thần Chết xuất hiện.

 

[ISMENE, ANTIGONE, TOÁN LÍNH GÁC đi vào trong.]

 

TỤNG CA II

 

ĐỒNG CA:                                                                               [Khổ 1]

 

May mắn thay, ngươi chưa từng nếm trải

Sự báo thù Thần thánh giáng xuống đây;

Vì một khi nộ cuồng kia trút xuống,

Nhà cửa ngươi cũng rệu rã, lung lay.

Nỗi căm ghét gieo trong từng đứa trẻ

Trào dâng như sóng Đông Bắc biển đen;

Lời tử sấm nổ rền trong gió cát,

Giục bóng đêm từ biển lớn gầm lên.

                                                                                                    [Hồi khúc 1]

Ta đã thấy nỗi buồn xưa tích tụ

Trải nhiều đời vẫn cứ mãi vấn vương;

Trong huyết quản những đứa con Oedipus,

Cơn giận thần giáng đến bởi đối phương.

Và giờ đây nở ra bông hoa cuối

Uống nắng ngời và tỏa sắc đam mê;

Bất hạnh thay vẫn chịu chung số phận,

Dung nhan kia vùi cát bụi não nề.

                                                                                                      [Khổ 2]

Nỗi kiêu ngạo chết người nào vượt nổi

Cơn giận cuồng của Thần Zeus siêu phàm?

Chẳng nguôi ngoai bằng tháng ngày, giấc ngủ

Của thánh thần chẳng lệ thuộc thời gian.

Ngài trẻ mãi trong ngôi nhà ánh sáng

Olympos bây giờ và quá khứ, tương lai.

Không có niềm tự hào nào trên mặt đất

Chẳng mang theo lời nguyền ám Thiên tai.

                                                                                                    [Hồi khúc 2]

Những giấc mơ lạc lối của loài người

Dầu đem tới những niềm vui ma quỷ;

Nhưng than hồng vẫn chực chờ thiêu đốt

Những kẻ đi đờ đẫn, mắt mù đui.

Và trí tuệ cổ xưa thường nhắn nhủ:

Số phận luôn ưu ái sự khốn cùng,

Ban thoáng vui là mùa xuân buồn bã

Công bằng cho nỗi điên dại chung thân.

[còn tiếp]

Please follow and like us: