Antigone- SOPHOCLES (496?-406 TCN) , PHAPXA CHAN [NGUYỄN KHÁNH DUY] chuyển ngữ

[dịch từ bản tiếng Anh của Dudley Fitts và Robert Fitzgerald ]

 

 

Các nhân vật xuất hiện:

CÔNG CHÚA ANTIGONE
CÔNG CHÚA ISMENE
HOÀNG HẬU EURYDICE
VUA CREON
HOÀNG TỬ HAIMON
TIÊN TRI TEIRESIAS
LÍNH CANH
NGƯỜI TRUYỀN TIN
DÀN ĐỒNG CA

 

 

CẢNH III

 

CHỦ XƯỚNG:

Nhưng Haimon, thưa Đức Vua, đứa con trai út của Ngài. Có phải niềm sầu muộn vì Antigone đã mang chàng đến đây, cùng nỗi đắng cay khi bị tước đi người thê tử của mình?

[HAIMON đi vào.]

CREON:

Chúng ta sẽ sớm biết thôi, chẳng cần nhờ vả đến thần linh. Con trai ta, con đã nghe lời phán quyết cuối cùng dành cho cô gái đó; con đến đây để căm ghét ta, hay con đến đây để ủng hộ ta với tình yêu thương đối với tất cả những việc ta làm?

 

HAIMON:

Con là con trai của cha. Cha là người dẫn dắt con. Mong cha vì con làm sáng tỏ mọi thứ, con xin được tuân thuận theo người. Chẳng có cuộc hôn nhân nào quan trọng với con hơn trí tuệ sáng suốt của người.

 

CREON:

Phải lắm. Đó mới là cách hành xử của kẻ bề tôi. Tất cả mọi thứ khác, con trai ta đều tuân theo ý muốn của cha nó. Đây là điều mà một người đàn ông hằng cầu nguyện, rằng ông ấy mong có được những người con trai chuyên cần và ngoan ngoãn trong ngôi nhà của mình; tất cả chúng đều căm ghét những kẻ thù của ông, đều tôn vinh những bằng hữu của ông. Nhưng nếu những đứa con của ông ấy làm cho ông thất vọng; nếu chúng trở nên vô tích sự, cha chúng sẽ phải làm gì ngoài việc tự chuốc lấy khó khăn cho mình và trở thành trò cười cho những kẻ ác tâm?

 

Vì vậy, con đã đúng, đừng mất mạng vì đứa con gái này. Sự thích thú của con dành cho nó sẽ sớm nguội lạnh mà thôi, Haimon, rồi sau đó, con sẽ nhận ra mình đang chung chạ với một con đàn bà xấu xa, độc hại. Hãy để nó kiếm chồng dưới Địa ngục! Trong tất cả những con người của Thành bang này, chỉ có nó dám khinh thường luật pháp của ta và ngang nhiên giẫm đạp lên nó. Con có muốn mình tỏ ra yếu đuối trước bàn dân thiên hạ không? Hay con muốn phá vỡ lời thề của ta? Không, ta sẽ không cho phép điều đó xảy ra. Con đàn bà này phải chết.

 

Có thể nó sẽ khẩn cầu chút xót thương từ “mối quan hệ gia đình”. Thôi, cứ để nó làm thế đi. Nhưng nếu ta cho phép gia đình mình nổi loạn, làm sao ta có được sự phục tùng của thế giới đây? Hãy cho ta xem người đàn ông công chính gìn giữ gia đình của mình, hành động của ông ấy cũng phù hợp với lợi ích quốc gia. 

 

Ta sẽ không nhân nhượng với những kẻ vi phạm pháp luật, những kẻ chỉ trích Nhà nước. Tất cả những ai được chọn để điều hành đất nước đều phải tuân thủ điều này. Phải tuân thủ tất cả mọi điều dù lớn dù nhỏ, dù công bằng hay không công bằng! Hỡi Haimon, người đàn ông biết tuân lệnh, và chỉ người đàn ông đó mới biết ra lệnh khi thời điểm đến. Các ngươi có thể tin cậy anh ta, và khi những ngọn giáo lao tới anh ta, bất kể dữ dội nhường nào, là một người lính tốt, anh ấy sẽ chống chịu đến cùng.

 

Tình trạng hỗn loạn, vô chính phủ! Hãy cho ta xem có tội ác nào lớn hơn khiến những thành bang điêu đứng, khiến những ngôi nhà sụp đổ, khiến những quân đội tan rã!

 

Không, không. Cuộc sống tốt đẹp phải được tạo nên bởi kỉ luật. Khi chúng ta thượng tôn pháp luật và những nhà lập pháp, không có người đàn bà nào quyến rũ nổi chúng ta. Nếu chúng ta phải thua, ít nhất, hãy thua một người đàn ông! Một người đàn bà có mạnh mẽ hơn chúng ta không?

CHỦ XƯỚNG:

Trừ khi thời gian làm hoen gỉ trí thông minh của tôi, những gì Ngài nói, thưa Đức Vua, thật chân xác và đầy phẩm giá.

 

HAIMON:                                                                      [Thái độ đứng đắn của một thiếu niên]

Thưa Cha, lí trí là món quà mà Thượng Đế ban tặng cho con người, và người đã đúng khi cảnh báo con đừng đánh mất nó. Con chẳng thể nói rằng con hi vọng mình chẳng bao giờ muốn ra điều này! Rằng cha đã phán đoán sai lầm. Vậy mà có những người ngoài kia, những kẻ có lí trí và ý kiến của họ có thể hữu ích. Cha không ở trong vị trí có thể biết được tất cả những gì mà người ta nói hay làm, hay những gì họ cảm thấy. Cơn giận dữ của cha làm họ khiếp sợ, khiến họ chỉ nói những gì mà cha muốn nghe.

 

Nhưng con, trong bất cứ trường hợp nào, cũng có thể lắng nghe và con đã nghe thấy họ rì rầm rỉ tai nhau về cô gái này. Họ nói rằng chẳng có người phụ nữ nào từng phải nhận một cái chết phi lí đáng xấu hổ như thế cho một hành động hào hiệp: “Cô ấy đã che chắn cho thi thể của anh trai mình. Liệu đó có thể là một điều không đúng đắn? Cô ấy đã bảo vệ thi thể của anh trai mình khỏi lũ chó và kền kền. Liệu đó có phải là một tội ác? Cái chết ư? Cô ấy xứng đáng nhận mọi sự vinh danh của chúng ta có thể trao cho cô ấy!”

 

Đó là những gì mà người ta nói với nhau ngoài kia trong thành phố này.

 

Cha phải tin con:

Chẳng có gì gần gũi hơn hạnh phúc của cha đối với con. Còn điều gì có thể gần gũi hơn nữa? Chẳng phải đứa con nào cũng đánh giá gia tài của cha mình bằng những gì ông ấy làm hay sao? Con cầu xin cha, đừng cố chấp như thế. Đừng tin rằng mình là người đúng đắn duy nhất. Người kiên cố nghĩ rằng mình là người duy nhất có quyền lực phán đoán mọi thứ chính xác, có quyền lực trong mọi lời nói và tâm hồn; một người như thế, nếu cha gặp ông ta, hóa ra đó chỉ là một kẻ trống rỗng.

 

Không phải lí trí không bao giờ biết nhường bước trước lí lẽ.

 

Trong những cơn bão lụt, cha có thể thấy những cái cây uốn mình; và bởi vì chúng uốn mình như thế, ngay cả những nhánh cây con cũng được bảo vệ an toàn. Trong khi những cái cây ương ngạnh không chịu cúi đầu, chúng bị xới tung và bật gốc rễ.

 

Và cũng đúng với việc dong thuyền vượt biển: Hãy cột cánh buồm của mình thật chắc, đừng bao giờ nới lỏng, liên tục rướn mình về phía trước trong chuyến hành trình của mình, và cha có thể vượt qua.

 

Hãy quên đi nỗi tức giận! Hãy để mình đi tới!

 

Con biết con còn trẻ; nhưng làm ơn hãy để con nói điều này: 

Con thừa nhận lí tưởng là người đàn ông nên sống đúng theo bản năng của mình; nhưng vì tất cả chúng ta đều có thể đi lạc hướng, nên điều hợp lí là hãy học hỏi từ những người có thể dạy.

 

CHỦ XƯỚNG:

Chàng sẽ tiến bộ rất nhanh nếu lắng nghe ông ấy, Đức Vua tôn kính, nếu những gì ông ấy nói là hợp lí. Và chàng, Haimon, phải nghe lời cha chàng. Cả hai đều nói chí lí lắm.

 

CREON:

Con có cho là đúng đắn khi một người đàn ông già dặn và từng trải lại cần học hỏi từ một thằng bé không?

 

HAIMON:

Điều đó là không đúng, nếu con đã sai. Nhưng nếu con còn trẻ, và con đúng, vậy thì tuổi tác có can hệ gì?

 

CREON:

Con nghĩ rằng con đúng khi bảo vệ một kẻ vô pháp ư?

 

HAIMON:

Hoàn toàn không. Con không bao giờ tôn trọng những kẻ tội đồ.

 

CREON:

Vậy cô ta có phải là một kẻ tội đồ không?

 

HAIMON:

Thành bang này đang dạy con cách cai trị thế ư?

 

CREON:

Và Thành bang này đang dạy ta cách cai trị thế ư?

 

HAIMON:

A, bây giờ thì ai đang ăn nói như một thằng bé đây?

 

CREON:

Tiếng nói của ta là tiếng nói duy nhất ban luật pháp cho Thành bang này!

 

HAIMON:

Chẳng có Thành bang nào mà luật pháp chỉ được ban bởi một tiếng nói duy nhất.

 

CREON:

Thành bang của Chúa tể!

 

HAIMON:

Vâng, nếu Thành bang đó là một sa mạc.

                                                                             [Ngưng lại.]

CREON:

Thằng bé này có vẻ như đã mất hết lí trí vì một con đàn bà rồi.

 

HAIMON:

Nếu cha là một người phụ nữ, toàn bộ sự quan tâm của con sẽ dành hết cho người.

CREON:

Để làm gì? Để cãi cọ ầm ĩ với cha mình trước công chúng ư? Sự “quan tâm” của con đó hả!

 

HAIMON:

Vậy còn cha thì sao, trong cuộc tranh cãi vì công lí này?

 

CREON:

Vì công lí? Khi mà tất cả những gì ta làm đều nằm trong quyền hạn của ta?

 

HAIMON:

Cha không có quyền hạn gì để giẫm đạp lên quyền hạn của Thượng Đế.

 

CREON:                                                         [Hoàn toàn mất kiểm soát.]

Ngu ngốc, đồ ngựa non ngu ngốc! Mi đã bị dắt mũi bởi con đàn bà đó rồi!

 

HAIMON:

Cha sẽ không bao giờ thấy con bị dắt mũi bởi bất cứ điều gì hèn hạ.

 

CREON:

Tất cả những gì mi nói đều là vì ả!

 

HAIMON:                                                     [Lặng lẽ, u tối.]

Và vì cha. Và vì con. Và vì những thần linh dưới mặt đất này.

 

CREON:

Mi sẽ không bao giờ cưới được ả khi ả còn sống.

 

HAIMON:

Vậy thì cô ấy phải chết. Nhưng cái chết của cô ấy sẽ gây ra một cái chết khác.

 

CREON:

Một cái chết khác? Mi mất trí rồi ư? Đây phải chăng là một lời đe dọa công khai?

 

HAIMON:

Chẳng có lời đe dọa nào để nói với kẻ trống rỗng.

 

CREON:

Ta thề rằng mi sẽ phải hối hận vì những lời xấc xược của mi! Mi mới là kẻ trống rỗng!

 

HAIMON:

Nếu cha chẳng phải là cha của con, con sẽ nói cha thật ngoan cố và sai lầm.

 

CREON:

Mi là kẻ dại gái ngu si, đừng có mà chơi chữ với ta!

 

HAIMON:

Con xin lỗi. Có lẽ cha thích im lặng hơn.

CREON:

Ôi Thánh thần ơi! Ta thề, với tất cả thần linh trên thiên đàng, mi sẽ phải nhìn thấy điều thấy điều này, ta thề mi sẽ phải nhìn thấy.

[Nói với NHỮNG NGƯỜI HẦU:]

Đem con bé đó tới đây! Bắt ả phải chết trước mặt nó! Ở đây, ngay lập tức, trước mặt thằng rể của nó!

 

HAIMON:

Không, không phải ở đây; cô ấy không được chết ở đây, thưa Đức Vua. Và cha sẽ chẳng nhìn thấy con lần nữa. Hãy cứ tiếp tục điên rồ đến chừng nào vẫn còn có kẻ chịu đựng được cha.

[HAIMON đi ra.]

 

CHỦ XƯỚNG:

Đi đi, hãy đi đi. Một thanh niên giận dữ là một thanh niên nguy hiểm, thưa Creon!

 

CREON:

Cứ để hắn làm những gì hắn muốn, hay mơ tưởng làm được những thứ những vượt trên khả năng của một con người. Nhưng hắn chẳng cứu nổi những con đàn bà này khỏi cái chết đâu.

 

CHỦ XƯỚNG:

Những ư? Ngài định xử tử cả hai bọn họ?

 

CREON:

Không, ngươi nói đúng, ta sẽ không giết kẻ vô tội.

 

CHỦ XƯỚNG:

Vậy còn Antigone?

 

CREON:                                                                             [U sầu]

Ta sẽ đày nó đi thật xa, tới tận miền hẻo lánh, và nhốt nó trong một hầm ngục đá. Nó sẽ được cung cấp thức ăn và quần áo để miễn tội chết đối với Thành bang. Và ở đó, cứ để mặc nó cầu nguyện những thần linh của địa ngục. Đó là những thần linh duy nhất của nó. Có thể họ sẽ chỉ cho nó cách trốn thoát cái chết. Hoặc nó sẽ hiểu ra, dù muộn màng, rằng lòng trung thành đối với người chết là phí hoài vô ích.

[CREON di ra.]

 

TỤNG CA III

 

ĐỒNG CA:

Hỡi thế gian, những người giàu bậc nhất,                                         

Người gác canh ngọn lửa ấm suốt đêm,

Người vượt biển hay băng rừng thám hiểm,

Bậc thánh thần bất tử với phàm nhân!

Khi tình yêu hiển lộ nét dịu dàng

Trên khuôn mặt chân phương người thục nữ,

Ngươi chẳng thể có cách chi thoát được;

Trước tình yêu, ngươi run rẩy quy hàng. 

 

Và chắc chắn nàng bất thần tàn phá

Trái tim ai chân chính đã thuận vâng,

Và trút xuống cơn nộ cuồng cháy bỏng

Giữa con trai và thân phụ đáng thương.

Chẳng ai thể chinh phục ngoài Tình ái!

Ánh mắt nàng mang  ý chí thiên đàng;

Riêng nàng vui, chúng ta nàng chế nhạo,

Ôi Aphrodite, Thần Tình ái nhẫn tâm.

 

[còn tiếp]

Please follow and like us: