NHỮNG MÙA MƯA Đã Mưa Trở Lại HUỲNH PHAN ANH-VŨ TRỌNG QUANG

 

“Hành trình” tìm Những Ngày Mưa rất gian nan, tôi cần vì thực hiện chủ đề về Huỳnh Phan Anh; tìm trong tủ sách của những người bạn trong nước và nước ngoài, không; tìm trong tủ sách bên Mỹ của con gái tác giả, không; và lục tìm trong thư viện, cũng không; may thay gặp người chơi sách ở Thủ Đức, có.
Tiểu thuyết chỉ có ba nhân vật: nữ sinh tên Nguyệt đang học năm cuối bậc trung học, nam sinh tên Hưng yêu một chiều (?), và chàng (thầy giáo, có thể xem như ngôi thứ nhất, chàng đang dạy học tại trường thuộc tỉnh lỵ cách Sài Gòn khoảng 30 cây số). Mạch truyện chậm rãi, không có đối thoại gạch đầu dòng (đối thoại nếu có nằm trong mạch truyện), truyện dường như không truyện, ngắt câu bằng dấu phẩy và hà tiện dấu chấm; một bút pháp gần với tân tiểu thuyết, ở đây bút pháp cũng là một nhân vật, nhân vật dẫn dắt truyện. Truyện ba người, nhưng có phải không chuyện tình tay ba, không không có có; cô Nguyệt thông minh học giỏi u uẩn một cách bương bướng, nam sinh để ý đến cô, và chàng, có xao xuyến với Nguyệt trong ngày mưa cô ấy ướt mưa đến phòng trọ thăm thầy biến thành Những Ngày Mưa trong tâm trí chàng (mà chàng nhớ lại gọi tên “căn bệnh” mùa mưa: Mưa Mưa), truyện dài ít chi tiết ly kỳ ngoài một dòng “những con đường hư hại bị phá hoại” hoặc ly kỳ hơn một chút “vài hôm trước bên trường nữ, có nhóm người bước vào từng lớp học, vũ khí đầy người, tập trung giáo sư vào phòng giám thị để nói chuyện, thảo luận, đả thông tư tưởng về cách mạng về giáo dục công dân, về học đường tiến bộ”, còn lại chiều dài tiểu thuyết xoáy vào ba nhân vật: Hưng, Nguyệt, chàng/thầy. Đây là câu chuyện mềm mại nhất so với toàn bộ sự nghiệp văn chương của nhà văn dịch giả Huỳnh Phan Anh, mềm mại với tác giả nhưng khô khốc với nhiều người đọc khác. Khi anh còn ở Việt Nam, tôi hỏi anh thích truyện/dịch/lý luận phê bình nào của anh nhất, anh chần chừ một chút rồi trả lời Những Ngày Mưa; vì thích nên sau 1975 anh muốn in lại tác phẩm này, nhưng với chi tiết “những con đường bị phá hoại” và “…vũ khí đầy người, tập trung giáo sư vào phòng giám thị…” thì không nhà xuất bản nào dám cấp giấy phép.
Anh thích phong cách của Phan Thị Vàng Anh vì nhà văn này gần như cùng tần số bút pháp với anh,vì vậy vào năm 1999 anh đã viết Bước vào thế giới truyện Phan Thị Vàng Anh.
Nguyệt, thầy có nhớ Nguyệt chớ? Một câu hỏi hay là một tra vấn, chắc Hưng không biết là Nguyệt đã đến tận phòng trọ tìm chàng “trong không khí lặng lẽ đến nặng nề nghiêm trọng đang trùm phủ ở quanh quất bên họ, biến họ thành hai cái bóng lạc loài, rời rạc, đơn chiếc đang vô vọng đến gần nhau, đó là những giây phút muộn màng nhất của một ngày, không ai nói với ai một lời nào nữa, không biết từ bao giờ họ trở nên câm nín, mỗi người giữ chặt lấy tâm sự của mình” (trang 66). Nguyệt chính là khuôn mặt nổi bật.
Cuối truyện Hưng đến tìm chàng, bắn tin hắn không gặp nàng, nghe đâu Nguyệt đã lập gia đình hạnh phúc chồng con ở miền Trung, Hưng nói hắn không mong gặp lại Nguyệt, và “Chàng buông một hơi thuốc dài, chàng nghe khoan khoái, nhẹ nhõm, chàng nói với chính mình, hạnh phúc của Nguyệt, đó cũng là điều chàng vẫn mong và nghĩ tới” (cuối truyện). Có thể Hưng đang hối tiếc, có phải “chàng vẫn mong và nghĩ tới”, haycó thể chàng đang trốn chạy với tư thế của một người thầy, dầu chỉ một chiều mưa nàng đột ngột đến thăm chàng nơi phòng trọ.
Đọc lại Những Ngày Mưa đúng sau nửa thế kỷ (sách xuất bản năm 1970 bởi Nxb Đêm Trắng), tôi vẫn thấy mới. Bây giờ ít người (rất rất ít) viết theo lối tân tiểu thuyết, vì thị trường không ưa chuộng đọc không hấp dẫn. Nhưng hấp dẫn chưa chắc có giá trị.
……..
Bây giờ ngồi góc café, kia kìa trời đang mưa, hình như Sài Gòn có bão rớt, bên ngoài cửa kiếng khuôn mặt ba nhân vật Nguyệt, Hưng và Chàng ẩn hiện không rõ nét; qua kính nhòa nước tôi (Vũ Trọng Quang) lại nhớ khuôn mặt N rõ nét của riêng tôi, N của tôi cùng lần đi tỉnh xa, N của tôi trong thang máy hai người, bây giờ N cũng đã lập gia đình và xa khuất cong bên kia biển nước.
Vũ Trọng Quang
“Hành trình” tìm Những Ngày Mưa rất gian nan, tôi cần vì thực hiện chủ đề về Huỳnh Phan Anh; tìm trong tủ sách của những người bạn trong nước và nước ngoài, không; tìm trong tủ sách bên Mỹ của con gái tác giả, không; và lục tìm trong thư viện, cũng không; may thay gặp người chơi sách ở Thủ Đức, có.
Tiểu thuyết chỉ có ba nhân vật: nữ sinh tên Nguyệt đang học năm cuối bậc trung học, nam sinh tên Hưng yêu một chiều (?), và chàng (thầy giáo, có thể xem như ngôi thứ nhất, chàng đang dạy học tại trường thuộc tỉnh lỵ cách Sài Gòn khoảng 30 cây số). Mạch truyện chậm rãi, không có đối thoại gạch đầu dòng (đối thoại nếu có nằm trong mạch truyện), truyện dường như không truyện, ngắt câu bằng dấu phẩy và hà tiện dấu chấm; một bút pháp gần với tân tiểu thuyết, ở đây bút pháp cũng là một nhân vật, nhân vật dẫn dắt truyện. Truyện ba người, nhưng có phải không chuyện tình tay ba, không không có có; cô Nguyệt thông minh học giỏi u uẩn một cách bương bướng, nam sinh để ý đến cô, và chàng, có xao xuyến với Nguyệt trong ngày mưa cô ấy ướt mưa đến phòng trọ thăm thầy biến thành Những Ngày Mưa trong tâm trí chàng (mà chàng nhớ lại gọi tên “căn bệnh” mùa mưa: Mưa Mưa), truyện dài ít chi tiết ly kỳ ngoài một dòng “những con đường hư hại bị phá hoại” hoặc ly kỳ hơn một chút “vài hôm trước bên trường nữ, có nhóm người bước vào từng lớp học, vũ khí đầy người, tập trung giáo sư vào phòng giám thị để nói chuyện, thảo luận, đả thông tư tưởng về cách mạng về giáo dục công dân, về học đường tiến bộ”, còn lại chiều dài tiểu thuyết xoáy vào ba nhân vật: Hưng, Nguyệt, chàng/thầy. Đây là câu chuyện mềm mại nhất so với toàn bộ sự nghiệp văn chương của nhà văn dịch giả Huỳnh Phan Anh, mềm mại với tác giả nhưng khô khốc với nhiều người đọc khác. Khi anh còn ở Việt Nam, tôi hỏi anh thích truyện/dịch/lý luận phê bình nào của anh nhất, anh chần chừ một chút rồi trả lời Những Ngày Mưa; vì thích nên sau 1975 anh muốn in lại tác phẩm này, nhưng với chi tiết “những con đường bị phá hoại” và “…vũ khí đầy người, tập trung giáo sư vào phòng giám thị…” thì không nhà xuất bản nào dám cấp giấy phép.
Anh thích phong cách của Phan Thị Vàng Anh vì nhà văn này gần như cùng tần số bút pháp với anh,vì vậy vào năm 1999 anh đã viết Bước vào thế giới truyện Phan Thị Vàng Anh.
Nguyệt, thầy có nhớ Nguyệt chớ? Một câu hỏi hay là một tra vấn, chắc Hưng không biết là Nguyệt đã đến tận phòng trọ tìm chàng “trong không khí lặng lẽ đến nặng nề nghiêm trọng đang trùm phủ ở quanh quất bên họ, biến họ thành hai cái bóng lạc loài, rời rạc, đơn chiếc đang vô vọng đến gần nhau, đó là những giây phút muộn màng nhất của một ngày, không ai nói với ai một lời nào nữa, không biết từ bao giờ họ trở nên câm nín, mỗi người giữ chặt lấy tâm sự của mình” (trang 66). Nguyệt chính là khuôn mặt nổi bật.
Cuối truyện Hưng đến tìm chàng, bắn tin hắn không gặp nàng, nghe đâu Nguyệt đã lập gia đình hạnh phúc chồng con ở miền Trung, Hưng nói hắn không mong gặp lại Nguyệt, và “Chàng buông một hơi thuốc dài, chàng nghe khoan khoái, nhẹ nhõm, chàng nói với chính mình, hạnh phúc của Nguyệt, đó cũng là điều chàng vẫn mong và nghĩ tới” (cuối truyện). Có thể Hưng đang hối tiếc, có phải “chàng vẫn mong và nghĩ tới”, haycó thể chàng đang trốn chạy với tư thế của một người thầy, dầu chỉ một chiều mưa nàng đột ngột đến thăm chàng nơi phòng trọ.
Đọc lại Những Ngày Mưa đúng sau nửa thế kỷ (sách xuất bản năm 1970 bởi Nxb Đêm Trắng), tôi vẫn thấy mới. Bây giờ ít người (rất rất ít) viết theo lối tân tiểu thuyết, vì thị trường không ưa chuộng đọc không hấp dẫn. Nhưng hấp dẫn chưa chắc có giá trị.
……..
Bây giờ ngồi góc café, kia kìa trời đang mưa, hình như Sài Gòn có bão rớt, bên ngoài cửa kiếng khuôn mặt ba nhân vật Nguyệt, Hưng và Chàng ẩn hiện không rõ nét; qua kính nhòa nước tôi (Vũ Trọng Quang) lại nhớ khuôn mặt N rõ nét của riêng tôi, N của tôi cùng lần đi tỉnh xa, N của tôi trong thang máy hai người, bây giờ N cũng đã lập gia đình và xa khuất cong bên kia biển nước.
Vũ Trọng Quang
Please follow and like us: