Chim chắp cánh -PHONG DANG

“Tranh tỷ dực nhìn ưa chim nọ,
Đồ liên chi lần trỏ hoa kia.
Chữ đồng lấy đấy làm ghi,
Mượn điều thất tịch mà thề bách niên.”
( Cung Oán )
Tinh yêu là gì ,nếu không phải là sự kết hợp thành đôi vợ chồng
cùng sống hạnh phúc bên nhau với mong ước không rời bỏ nhau .
Vì vậy,nỗi niềm chung thủy luôn canh cánh trong lòng họ và trong
lòng tất cả thế nhân : ” Mưu cầu hạnh phúc cho cuộc đời trước hết
là gìn giữ hạnh phúc vợ chồng ” . Từ ngàn xưa các văn gia mặc khách
đã nổ lực đúc kết cuộc tình trai gái bằng cuộc tình chung thủy lứa đôi đẹp đẽ
qua không biết bao nhiêu tác phẩm nghệ thuật như thể một dòng văn học sử
khôn ngừng lưu hành trong thế tục cổ kim . Trong hầu hết các tác phẩm xưa
nói về tình yêu đôi lứa , đều có kết cục có hậu, nghĩa là tôn trọng sự thủy chung,
lấy thủy chung làm mực thước đánh giá phẩm hạnh của từng cá nhân . Tuy nhiên
bị phụ bạc vì duyên phận bẽ bàng không phải hiếm thấy . Người xưa ca tụng tín nghĩa
chung thủy của cuộc tình như một nhân bản nhằm chống lại sự tao loạn trong xã hội, trai gái lăng loàn sẽ gây nên ấn tượng tha hóa !? Như trên đầu bài viết này, chỉ có bốn câu thơ mà mỗi câu đều đưa ra hình ảnh và điển tích tập trung vào tâm điểm~ Chung thủy ! Xin mạng phép giải bày như vầy :
– Tranh tỷ dực nhìn ưa chim nọ :
Xưa, tương truyền có một loài chim chỉ có một cánh, khi muốn bay đi thì phải nương vào con chim khác để lấy đà bằng lối kết cánh vói nhau . Tên loài chim này là Tỷ dực ( tỷ dực điểu )
– Đồ liên chi lần trỏ hoa kia :
Bức tranh vẽ (~ đồ ) hoa sen trên một cành (~ chi ) . Đây chỉ hoa sen Tịnh Đế, một loài sen một cành có hai hoa sen .
Ờ Việt Nam sen tịnh đế có thấy ở nhiều nơi khác và có nhiều nhất
ở Đồng Tháp Mười : Bao giờ cho được đủ đôi / Như sen Tịnh Đế một chồi hai bông – ca dao .
Ngọn đèn phòng động đêm xưa
Chùm hoa Tịnh Đế trơ trơ chưa tàn. ( Cung Oán )
– Chữ đồng lấy đấy làm ghi :
Xưa, trai gái thanh niên thường hay gái mặc yếm đỏ, trai mang thắt lưng đỏ khi
ra ngoài giao tiếp. Trai gái trò chuyện tán tỉnh đã ăn ý hợp lòng thì bèn thề nguyện lấy nhau thành chồng vợ, bằng cách nối thắt hai giải hồng lại một mối, gọi là giải đồng tâm hay giải hồng .
– Mượn điều thất tịch mà thề bách niên :
Tương truyền đêm mùng 7 tháng 7 âm lịch, Ngưu Lang và Chức Nữ gặp nhau ở giữa cầu bắc qua sông Ngân Hà ,cây cầu do loài quạ kết cánh tao nên, sau tháng tám âm lịch tất cả quạ đen đều bị rụng lông trên đỉnh sọ , người ta càng tin rằng do bị Ngưu Làng và Chức Nữ đi dẫm lên đầu khi lúc qua cầu Ô Thước ( ~ ô thước : quạ đen ) truyền thuyết này có phần mê tín nhưng nó trường tồn bởi cái mê tin được quần chúng tôn vinh .
Bách niên giai lão ~ cặp đôi già đến trăm năm ! ( giai ngẫu ~ một cặp : Một đôi )
Tóm lại , cả bốn câu thơ này đếu hướng vào tình yêu không thể chia ly .
Tuy nhiên sự tích vẫn là sự tích. Sự tích chỉ trình bày, còn việc phán đoán đúng sai thuộc về nhơn thế .
Phụ chú :
Tương truyền chim Le Le chính là chim Tỷ dực ?!
Ở nước ta, Le Le sống nhiều từ Huế trở vào phía nam, nhiều nhất ở Đồng Tháp Mười. Chúng rất dạn người, dám mò vào đồng ruộng đế tìm tôm cá và nhất là lúa rụng sau mùa gặt hái. Vào mùa sinh sản, người ta còn gặp cả đàn Le Le mẹ dẫn con đi ăn, chúng ngụp lặn rất tài tình.
Le Le có màu lông hạt dẻ, trên lưng có nhiều sọc hung đen, mỏ dẹt và chân màu chì, thân mình nặng khoảng nửa kí. Có nơi gọi tên vịt trời . Vì có thịt ngon và bổ nên chúng thưởng bị giới thợ săn quanh nãm rình mò đánh lưới, bẩy và bắn đế lấy thịt ăn.
Le Le không đẹp và cùng không giá trị gì, nhưng chỉ là giống chim cảnh lạ nên có nhiều người thả nuôi trong những ao rộng trong vườn nhà đế chúng bơi lội tìm con tép, cá con trông cũng lạ mắt. Nuôi theo cách này thường phải nuôi chim còn non, hoặc hốt cả ổ trứng về ấp máy, hoặc cho gà tre ấp cùng được. Nuôi như vậy, lớn lén chim sẽ dạn người. Còn nuôi Le Le bổi, tức là chim bắt về thì phải cắt bỏ một bên khuỷu cánh để chim không thể cất cánh bay cao được, vì mất thăng bằng, muốn bay lên thì phải có sự kết hợp đôi cánh bị cắt của hai con, mới cất bay lên được ! Le Le bổi rất dễ nuôi, trong thời gian mới bắt về chúng cũng sợ người, nhưng nếu ta vãi lúa cho ăn nhiều lần chúng liền dễ dạn . Nuôi trong điều kiện tự nhiên như vậy, có đủ trống mái chúng vẫn sinh đẻ bình thường.
Nuôi Le Le có cái vui là khi trời về chiều, ánh náng sắp tắt, chúng thường kêu réo nhau lại để tìm chỗ ngủ.
Khi bình minh ló dạng, Le Le cũng cất tiếng kêu nhau rời chỗ nghỉ để tìm mồi. Nuôi chúng vừa lạ vừa vui, mà tốn kém thì không đáng kể, vì chỉ cho ăn lúa và một ít tép vụn cũng được. Ý tưởng này khuyến khích ai siêng năng,nhà ở gần ao đầm lầy có thể gầy đàn nuôi le le trong tự nhiên ,biết đâu thành bại mà toan tính nhiều ?
*//* (Lượm lặt )
Ảnh : Sen Tịnh Đế & Chim Le Le
Please follow and like us: