Hà Giang lang thang ký-NGUYỄN CHU NHẠC

3.

Trong lúc trà dư tửu hậu nơi công sở với nhau, tình cờ, tôi được biết, nhà thơ Trần Đăng Khoa chưa từng đặt chân đến đất Hà Giang bao giờ. Vậy nên, cuối thu đầu đông năm 2011, tôi chủ trì một hội thảo nghiệp vụ của Đài Tiếng nói Việt Nam với Hội Nhà báo và Đài Phát thanh Truyền hình tỉnh Hà Giang, trong đoàn công tác lên Hà Giang, có rủ Trần Đăng Khoa, thêm nhà thơ Trương Hữu Lợi và nhà thơ Nguyễn Vĩnh Tuyền ( thân sinh nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến ).
Tại hội thảo, sự có mặt và đăng đàn của một người nổi tiếng như Trần Đăng Khoa, khiến mọi người phấn khích lắm. Hôm ấy, mọi người còn ấn tượng, bởi nhà thơ Trương Hữu Lợi kể chuyện ông viết về khoán chui trong nông nghiệp ở Hải Hậu ( Nam Định ) những năm 80 của thế kỷ trước như thế nào, và việc báo chí lên tiếng góp phần tạo tiền đề cho Chỉ thị 100 của Trung ương Đảng về khoán hộ trong nông nghiệp, cứu cả nước thoát khỏi đói nghèo. Tôi nghĩ, hẳn những người làm báo ở Hà Giang sẽ không quên cuộc hội thảo ấn tượng này.
Xong việc chính, cả đoàn đi dã ngoại để lấy cảm hứng viết bài. Trần Đăng Khoa bày tỏ muốn lên Đồng Văn, song phần đông lại muốn đi vùng núi đất phía Tây, gồm mấy huyện Quang Bình, Hoàng Su Phì và Xín Mần, nơi giáp ranh với Bắc Hà, Simacai ( Lào Cai ). Vậy là quyết đi vùng núi đất phía Tây. Không ngờ, con đường đi Hoàng Su Phì tuy không ngược dốc dựng đứng như lên Quản Bạ, Yên Minh, những độ quanh co với những cua tay áo hẹp và liên miên lại hơn nhiều. Đến được Cổng trời vùng núi đất phía tây Hà Giang này, chúng tôi nghỉ ngơi chút ít đặng ngắm cảnh và chụp ảnh. Những thảm ruộng bậc thang ở đây tuy không tuyệt vời như Mù-cang-chải ( La Pán Tẩn, Chế Cu Nha ), song cũng rất đẹp, chẳng kém gì ở Sa-pa, và nghe đâu cũng đã được xép hạng di sản quốc gia.
Bò được đến thị trấn Quang Vinh, huyện lỵ của Hoàng Su Phì, chúng tôi loanh quanh hỏi thăm tìm trường dân tộc nội trú ở đây, có ý gặp một người quen của tôi và nhà thơ Nguyễn Vĩnh Tuyền. Ấy là anh chàng có cái nick là Mắt Lạnh, mà tôi và bác Nguyễn Vĩnh Tuyền đã làm quen với nhau trên Blog Tiếng Việt từ vài năm trước, và cũng đã điện thoại qua lại lần. Tìm được trường, hỏi thì không ai biết, liên lạc điện thoại cũng không được, bèn thôi đi tiếp Xín Mần. Con đường vẫn quanh co như vậy, cho đến khi men theo dòng sông Chảy, cảnh sắc mới hiên hòa và thêm phần hữu tình. Nào ngờ, nơi sơn thâm cùng cốc như vậy mà phong cảnh lại nên thơ đến vậy. Chiều muộn, đến rìa thị trấn Cốc-pài, huyện lỵ của Xín Mần mà chẳng thể sang, bởi chiếc cầu nhỏ bắc qua sông lại đang sửa chữa, cấm lưu thông. Hỏi thăm dân bản địa mãi rồi cũng sang được bờ bên thị trấn nhưng phải mua đường và nhiều chỗ men theo sông suối đường xấu xóc nảy người.
Sau bữa cơm tối thịnh soạn tại bếp Ủy ban nhân dân huyện, có nữ Phó chủ tịch xinh đẹp, trẻ trung tiếp cơm, đoàn chúng tôi được mời tham dự đêm văn nghệ giao lưu của khu vực mấy huyện phía Tây Hà Giang tại Nhà văn hóa. Lẽ dĩ nhiên, nhà thơ Trần Đăng Khoa là nhân vật nổi bật nhất, như món quà bất ngờ cho cuộc giao lưu văn nghệ. Anh đăng đàn, kể chuyện tếu, đọc thơ trước sự chầm chồ, ngưỡng mộ của mọi người. Đoàn chúng tôi vì thế được thơm lây và quan tâm hơn. Đêm ấy, thị trấn nhỏ đông khách, hết phòng, nên đoàn chúng tôi được gửi ngủ nhờ bên Huyện đội. Cả đoàn ngủ chung trong một phòng lớn, ghép giường. Đêm lạnh, mái lùa, gió ù ù ngoài trời. Chúng tôi ai nấy khó ngủ, hết nằm lại ngồi chuyện ngẫu thâu đêm. Ai ngờ, đêm ấy trở thành kỷ niệm không thể nào quên, bời giờ đây, nhà thơ Trương Hữu Lợi đã mất do căn bệnh ung thư phổi năm 2015.
Sáng hôm sau, dậy sớm chơi chợ Cốc-pài. Đây là một chợ phiên rất nổi tiếng ở vùng này, như một số chợ phiên vungc cao nổi tiếng khác: chợ Cán Cấu ( Simacai ), Bắc Hà, Quản Bạ, Đồng Văn, Méo Vạc v.v… Chợn trên gò cao, sương mù dày đặc, bà con chơi chợ váy áo dân tộc Mông, Hà Nhì rực rỡ sắc màu. Nhà thơ Trần Đăng Khoa đầu mũ bê-rê đội lệch, trước ngực là chiếc máy ảnh kỹ thuật số có ống kính khủng, than thẩn hỏi chuyện và săn ảnh. Còn Trương Hữu Lợi và Nguyễn Vĩnh Tuyền thì len vào giữa đám đông váy áo sặc sỡ, chuyện trò, thử áo tìm mua mỗi người một chiếc áo chẽn Mông đen tay dài đặc trưng. Còn tôi thì săn ảnh các vị. Thật thú vị làm sao. Mặt trời lên cao, sương mù tan dần. Trong tôi, manh nha ý tứ và những câu đầu tiên của bài thơ Đi chợ Cốc-pài mà sau này được nhạc sĩ Doãn Nguyên phổ nhạc thành một bài hát hay… “ Nào em đi chợ Cốc-pài/ Tìm mua một chút sương mai mang về “…
Đêm ấy, anh chàng Mắt Lạnh gọi lại cho tôi, hẹn khi về thì chờ đón chúng tôi. Tiếc là, chúng tôi chọn tuyến khác, không qua Hoàng Su Phì nữa mà về theo đường Quang Bình, nên hẹn anh chàng ở thành phố Hà Giang. Cuối cùng thì mọi người cũng gặp được nhau. Anh chàng người dân tộc La Chí này có cái tên rất hay, Vương Bảo Thương, rồi còn mời chúng tôi thưởng thức món cháo ấu tẩu đặc sản đí phương.
Sau khi Nhà hát VOV thu thanh ca khúc Đi chợ Cốc-pài và phát sóng. Tôi có gửi tặng Thu Hằng, Phó Giám đốc Đài PTTH tỉnh Hà Giang, và còn nhò cô chuyển cho huyện Xin Mần. Nghe đâu, họ hay sử dụng bài hát này cho các sự kiện của huyện và có người đã chọn bài hát trong các đợt hội diễn văn nghệ ở địa phương. Tuy không nổi tiếng như ca khúc “Hà Giang quê tôi” của nhạc sĩ Thanh Phúc, thì ca khúc này cũng thuộc diện ca khúc hay về Hà Giang.
Hầu như năm nào tôi cũng lên Hà Giang một đôi lần, song cho đến đầu đông năm 2016, tôi mới trở lại cung đường này với người bạn đường quen thuộc, nhà văn Nguyễn Trọng Huân. Anh chưa từng đi tuyến đường này bao giờ nên tỏ ra vô cùng thích thú với quang cảnh vùng núi đất phía Tây này. Lại gọi điện cho anh chàng Mắt Lạnh, giờ đây đã lấy vợ, thì chàng ta đang đưa thanh niên tình nguyện xuống một xã vùng xa thị trấn. Đành lỗi hẹn. Dừng chân nghỉ tạm ở thị trấn Quang Vinh. Thấy một hàng nước mía đá, mọi người vào hàng mà không thấy chủ quán đâu, chờ một lát cũng không thấy ai, nên mấy cậu trẻ trong đoàn bèn tự ép mía, làm cho mỗi người một cốc uống giải khát. Dân bên đường thấy vậy cũng chẳng ai hỏi han gì. Uống gần hết, mới thấy một chàng thanh niên phóng xe máy về quán. Chàng ta nhìn chúng tôi thản nhiên như không, và sau giây lát ngờ ngợ, hỏi ra mới biết đấy chính là chủ quán. Nói đùa nhau một hồi, rồi trả tiền nước mía cho anh chàng, tiếp tục lên đường. Thật rõ chỉ có vùng đất này mới như vậy. Con người hồn nhiên, thoải mái, không phải đề phòng lẫn nhau. Chẳng bù cho dưới xuôi…
Lần này trở lại Cốc-pài, sau 5 năm, cảnh sắc không mấy thay đổi. Đáng nói là, chiếc cầu mói bắc qua sông vào thị trấn vừa được khánh thành trước đó chưa đầy tháng, tạo nên sự thông thương đáng kể cho vùng núi đất phía Tây này với Bắc Hà và Simacai của Lào Cai. Thêm nữa, cái chợ Cốc pài bị cháy trước đây hơn năm, nay đang được xây lại. Ăn bữa cơm trưa ở quán cơm bình dân thị trấn, thật ngon miệng. Nâng ly rượu lại bùi ngùi nhớ nhà thơ Trương Hữu Lợi, khi anh đã là người thiên cổ hơn năm rồi. Ngày ấy, anh thật vui và hồn nhiên như trẻ thơ…
Chúng tôi hỏi đường, thông sang Bắc Hà ( Lào Cai ). Cung đường này lần đầu tôi đi, cũng gian nan không kém, dọc dường, bắt gặp một cô gái trẻ ngồi xem bản đồ bên đường. Hỏi ra, cô bé mới tốt nghiệp đại học, đang làm thuê cho một hãng lữ hành, đi phượt một mình để tìm hướng cho kinh doanh du lịch. Ôi, tuổi trẻ giờ thật táo bạo. Lại bắt gặp hai mẹ con người Mông ngồi trên mỏm đá chênh vênh bên bờ vực giữa trời đất bao la… Tha hồ lựa góc chụp ảnh. Đường gập ghềnh, sóng 3G chập chờn, ấy vậy, tôi vẫn gõ được bài thơ mới Trở lại Cốc-pài trên chiếc Galaxy Note 3… ” Năm nao đi chợ Cốc pài/ ngẩn ngơ váy áo sương mai tan dần,/ Kể từ ngày ấy lần khân/ hẹn người trở lại bao lần lại thôi, … Hôm xưa chơi chợ sớm mai,/ nay mình trở lại Cốc pài đã trưa…”.

( còn nữa )

Please follow and like us: