Hieronymus Bosch và con đường đi đến tương lai

The Garden of Earthly Delights [Khu vườn của niềm vui trần thế] là một bô ba có thể được mở ra. Khi đóng lại, nó cho thấy một bức tranh đơn sắc về sự sáng tạo của thế giới, với Thiên Chúa nhìn xuống một vùng đất phẳng [như] được niêm phong bên trong một điều huyền ảo khổng lồ. Mở các ngăn[panel] bên cạnh trên các bản lề của chúng và bạn đối diện với thế giới – chính xác hơn là ba thế giới – của thứ sắc màu sáng chói và sự sáng tạo huyền hoặc. Ở ngăn [panel] bên trái, Thiên Chúa giới thiệu Eve và Adam ở Vườn Địa Đàng. Ở ngăn [panel] bên phải, Bosch tưởng tượng ra tất cả những đau khổ và tàn ác của Địa Ngục, bao gòm một con vật đầu chim đang ăn thịt một người đàn ông trần truồng, một con lợn mặc áo quần như nữ tu và một người khổng lồ rổng ruột với những cái cây là chân tay và một lữ quán nằm ở bên trong quả trứng nhợt nhạt của ông ta – [cái lữ quán ] như thân hình.
Tuy nhiên, cảnh mê hoặc và rắc rối nhất là ngăn [panel] trung tâm to lớn, mô tả một vùng đất mơ mộng của thú vui xác thịt, nơi con người nhảy múa trần truồng, ăn những quả dâu tây khổng lồ, khám phá những tòa lâu đài bằng thịt đỏ ửng và cỡi trên lưng những con vật tuyệt vời. Chuyện gì đang xảy ra trên mặt đất?
The Garden of Earthly Delights rất phổ biến vì chúng ta có thể thấy trong nó những hình ảnh siêu thực về sự tồn tại hiện đại của chính chúng ta. Kể từ những năm 1960, nó đã được ca ngợi như một trò chơi ảo giác. Những quả dâu tây khổng lồ đó giống như ma túy miễn phí tại một lễ hội âm nhạc. Điều gì gây ấn tượng chúng ta khi chúng ta nhìn vào đó là sự dư thừa hoàn toàn niềm vui và sự giận dữ thái quá trong tâm trí họa sĩ. Có phải ông là một trong hàng ngũ dị giáo, suy đoán về lối sống khác nhau của tình yêu tự do và niềm vui điên rồ chẳng nghĩ về ngày mai?
Không may mắn thế, các tác giả trong cuốn sách về Bosch của nhà xuất bản [sách minh họa về nghệ thuật ở Anh] Thames và Hudson nói. Họ xem họa sĩ bí ẩn này là một ky tô hữu trung cổ bảo thủ nghiệt ngã với ông cuộc sống trần gian là một cảnh tượng điên rồ và tội lỗi với chỉ mỗi điểm đến cho những ai chịu khuất phục sự cám dỗ của nó: điều ghê sợ bày ra đó là địa ngục. Sự quyến rủ của hoa quả to lớn và sự khỏa thân là sai lầm, những tranh luận [trong] cuốn sách nghiên cứu về điều kiện- nghệ thuật này, với Bosch là một cảnh báo nghệ sĩ về những hình phạt đang chờ đợi tất cả những ai đắm mình trong chính mình. Đây là một chặng đường dài từ những diễn giải của thế kỷ 20 đã cố gắng kết nối ông với các phong trào dị giáo và những ý tưởng lật đổ.
Cơ hội của The Garden of Earthly Delights là một tầm nhìn dị giáo về tự do nhỏ hơn rất nhiều trong ánh sáng khám phá trong những năm 1960 rằng tác phẩm được vẽ cho ngôi nhà của hoàng tử [Hà Lan] Nassau. Đây không phải cuộc tấn công bí mật vào tôn giáo chính thống mà là một việc làm vui nền tảng. Trong thế kỷ 16, tác phẩm đã bị nền quân chủ Tây Ban Nha tịch thu đưa đến Madrid, nơi nó được tôn kính như một bức tranh ảm đạm về hậu quả của tội lỗi. Chưa hết.
Một sự kiện được làm rõ ra bỡi cuốn sách này cung cấp một cách khác để khảo sát The Garden of Earthly Delights. Một thực tế rất đơn giản: niên đại bức tranh. Bằng chứng mới nhất, từ niên đại khoa học của những ngăn [panel] bằng gỗ đến các nối kết trực quan với các tác phẩm nghệ thuật khác [của ông] chứng minh rằng tác phẩm được làm ra giữa khoảng 1490 và 1505.
Điều đó đặt nó vào giữa thời Phục Hưng, khi những ý tưởng mới đang làm thay đổi châu Âu. Có phải Bosch hoàn toàn miễn nhiễm với những ý tưởng đó. Có phải ông không hay biết gì về in ấn báo chí, phát hiện châu Mỹ và sự lôi cuốn của kiến thức mới và sự tò mò đang quét qua châu Âu.
Biết điều này [để] nhìn ra The Garden of Earthly Delights. Nó được vẽ như ba phong cảnh được phối cảnh chính xác tuyệt vời, không giống như tác phẩm đương đại của Leonardo da Vinci. Một kiểu Leonardo khác – như bút pháp là một đàn chim xoắn ốc bay lên từ ngọn núi đá trên Thiên Đường. Chỉ giống Da Vinci, Bosch ngắm nhìn lũ chim một cách cần mẫn. Ông tò mò về thiên nhiên. Sự tò mò này lấp đầy bức tranh chi tiết khúc chiết của ông. Cấu trúc dường như được mô phỏng trên các cơ quan con người gợi nên niềm vui trong những thế giới có tính cách phẩu thuật xa lạ, thậm chí là viễn tưởng khoa học, những hoa quả khổng lồ gợi nên những truyền thuyết về những vùng đất trù phú xa xôi. Hầu hết trong chúng, nếu quả tác phẩm được vẽ trong khoảng cuối những năm 1490 hoặc đầu những năm 1500, những hình ảnh khỏa thân ngây ngất có thể là được lấy cảm hứng từ hình ảnh về ‘những đoàn người khỏa thân’ được tả lại bỡi những du khách đầu tiên đến châu Mỹ.
Có một sự tò mò, một sự tự do về suy nghĩ, một sự khao khát khám phá trong bức tranh này vẫn khiến chúng ta thấy chính mình trong đó. Bosch đã vẽ nên thế giới hiện đại trước khi nó tồn tại. Tầm nhìn Phục hưng này tưởng tượng về một thế giới mới vô biên. Kiệt tác của ông là một lời tiên tri về thời đại chúng ta.
.
Jonathan Jones, nhà bình luận nghệ thuật, cây bút lớn của The Guardian
.
.
Bosch’s Garden of Earthly Delights shows a world waking up to the future
Jonathan Jones
The Garden of Earthly Delights is a triptych that can be folded open. When closed, it shows a monochrome painting of the creation of the world, with God looking down on a flat landscape sealed inside a giant bubble. Open the tall side panels on their hinges and you are confronted by a world – or rather three worlds – of lurid colour and hallucinatory invention. In the left panel, God introduces Eve to Adam in the Garden of Eden. In the one on the right, Bosch imagines all the sufferings and monstrosities of hell, including a bird-headed creature eating a naked man, a pig dressed as a nun and a hollowed out giant with trees for limbs and an inn inside his pale egg-like torso.
The most hypnotic and perplexing scene, however, is the huge central panel, which depicts a dreamlike landscape of carnal bliss where people cavort naked, consume giant strawberries, explore pink flesh palaces and ride barebacked on fantastic creatures. What on earth is going on?
The Garden of Earthly Delights is popular because we can see surreal images of our own, modern existence in it. Since the 1960s, it has been hailed as a psychedelic romp. Those giant strawberries are like free narcotics at a music festival. What strikes us when we look at it is the sheer joyous excess and mad profusion of this painter’s mind. Was he some kind of heretic, speculating on an alternative lifestyle of free love and fruity fun with no thought of tomorrow?
No such luck, say the authors of the Thames & Hudson book Bosch. They see this mysterious painter as a grimly conservative medieval Christian for whom earthly life is a spectacle of folly and sin with only one destination for those who succumb to its temptations: the horror show that is hell. The seductions of gargantuan fruit and nudity are false, argues this volume of state-of-the-art scholarship, for Bosch is an artist warning of the punishments awaiting all who indulge themselves. This is a long way from 20th-century interpretations that tried to connect him with heretical movements and subversive ideas.
The chances of The Garden of Earthly Delights being a heretical vision of freedom have got a lot smaller in the light of the discovery in the 1960s that it was painted for the princely House of Nassau. This is not a secret attack on orthodox religion but a work that pleased the establishment. In the 16th century, it was seized by the Spanish monarchy and taken to Madrid, where it was revered as a gloomy picture of the consequences of sin. And yet
One fact made very clear by this book offers another way to consider The Garden of Earthly Delights. It is a very simple fact: the painting’s date. The latest evidence, from scientific dating of the wooden panels to visual connections with other works of art, establishes that it was created between about 1490 and 1505.
That puts it at the heart of the Renaissance, when new ideas were changing Europe. Was Bosch totally immune to those ideas? Was he completely unaware of the printing press, the discovery of the Americas and the swirl of new knowledge and curiosity sweeping Europe?
Knowing this, look again at The Garden of Earthly Delights. It is painted as three superbly convincing perspective landscapes, not unlike Leonardo da Vinci’s contemporary works. Another Leonardo-like touch is the spiralling host of birds rising from a rocky mountain in Paradise. Just like Da Vinci, Bosch has watched birds carefully. He is curious about nature. This curiosity fills his precise, detailed painting. Architecture that seems to be modelled on human organs suggests interests in anatomy, exotic worlds, even science fiction; the giant fruits suggest legends of opulent places far away. Most of all, if this was painted in the later 1490s or early 1500s, the ecstatic nudes may be inspired by images of “naked peoples” brought back by early travellers to the Americas.
There is a curiosity, a freedom of thought, an appetite for discovery in this painting that still makes us see ourselves in it. Bosch painted the modern world before it existed. This Renaissance visionary imagines boundless New Worlds. His masterpiece is a prophecy of us
.
.
.
.
Hieronymus Bosch/The Garden of Earthly Delights
Please follow and like us: