Thương cây mai già -PHẠM NGA

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai
(Thiền sư Mãn Giác)

 

1.
Mùa Tết năm nay, dù dịch Covid19 vẫn còn hoành hành nhưng được cái thời tiết diễn
biến khá tốt. Theo lệ, ngày 15 tháng Chạp vợ chồng tôi lại hì hụi lặt lá cho cây mai tứ quí
trong sân trước.
Có lần, cũng thời điểm này, tôi đã lân la ra chỗ một anh bán mai Tết bên lề đường Phạm
Văn Đồng gần nhà. Cả buổi bị ế hàng, chẳng có khách ghé nên anh rề rà phân tích cho tôi
nghe, rằng người trồng mai được cây mai Tết đẹp hay không – nhất là nhà vườn trồng
mai bán Tết, sẽ ‘trúng’ hay ‘thua’ vụ mai Tết – việc lặt/ngắt lá mai rất hệ trọng. Nếu thời
tiết thuận lợi thì tính từ lúc lặt lá đến khi mai nở là 14-15 ngày, tức sẽ trúng hay trước
/sau chút đỉnh đối với ngày mùng Một – đầu năm mới. Nhưng nếu lặt lá xong mà gặp trời
mưa lớn hay mưa kéo dài thì mai ‘lạnh’, không thể bung được vỏ lụa, nụ sẽ không bung
ra, coi như mất trắng. Còn trường hợp nụ hoa đã bung rồi nhưng gặp mưa, ướt nước hay
thời tiết lạnh hơn bình thường thì thời gian nở sẽ kéo dài thêm, có thể phải qua Tết cây
mai mới đẹp đúng mức mong đợi.

2.
Từ lâu, trong cái sân nhỏ xíu nhà tôi có một cây mai tứ quý già lắm rồi, gốc gác từ Vũng
Tàu quê ngoại, tức nhà bên bà xả tôi. Vợ tôi kể với các con tôi: “Hồi mẹ 13-14 tuổi, Tết
năm nào đó đã thấy ông ngoại đem cây mai này về để trong sân…”. Sau tháng 4-75, đâu
khoảng năm 1981, khi gia đình ông ngoại bị bắt đi kinh tế mới bởi cái tội trong nhà có
người vượt biên, tôi liền xin cây mai, gởi xe hàng, vượt hơn 100 cây số chuyển về trồng
lại ở nhà tôi, vùng Gò Vấp, Sài Gòn. Vài năm sau đó, chủ nhân một thời vun trồng, chăm
sóc cây mai là cha vợ tôi qua đời…
Đối với vợ chồng tôi, cây mai già cỗi, đã gần 50 tuổi không thể còn tươi đẹp này cùng
với bộ tách trà sứt mẻ, cái bình toong nhựa quân nhu VNCH vàng ố, cái radio ấp chiến
lược hết “chạy”, cả con chó Vện xấu xí nhưng khôn-hết-biết…, đã lặng lẽ biến thành
những món đồ cổ quý giá, vì vừa là những đồ vật mang nặng giá trị kỷ niệm gia đình do
ngoại để lại, vừa chất chứa giá trị thời gian, lịch sử cuộc đời. Quá thân thương là cái bình
toong, luôn đi theo tôi một thời khóa sinh đeo bên lưng trong hai quân trường Quang
Trung và Thủ Đức, rồi một thời học tập cải tạo về, giữa những năm ăn độn lại thất nghiệp
thì đi làm rẫy trồng lúa, khoai mì cùng cha vợ ở khu Trại Nhái, phường Phước Thắng,
Vũng Tàu.

Rồi bao cái Tết trôi qua, năm nào bà xả tôi dù bận cách mấy cũng không quên lặt lá cây
mai tứ quý trong sân vào ngày 15 tháng chạp. Tôi thầm hiểu, bà chủ nhà chịu thương chịu
khó của tôi thầm hy vọng cây mai già, dù lại đến lúc nặng thêm một tuổi đời nữa nhưng
nó vẫn sẽ còn đủ sức ra vài bông đẹp đẹp vào ngày mùng Một, hay trễ hoặc sớm đi một
ngày cũng hoan hỉ thôi. Và mùa Tết năm nào cũng vậy, cứ như để động viên, dỗ dành cây
mai già đừng rủ liệt, có khi bà xã tôi gắn vào cành của nó một vài bông mai nhựa vàng
rực, nở bung hết cỡ, cùng dây đèn L.E.D. nhấp nháy ánh sáng cũng màu vàng cho vui cửa
vui nhà.

3.
Vào mùa Tết năm Đinh Dậu (2017), bởi trúng mưa, dính nước mưa trái mùa trước Tết,
nhiều cây mai Tết vùng Sài Gòn đã không thể đẹp như người trồng mai cùng người chơi
mai kỳ vọng. Vợ chồng tôi lại càng không hy vọng gì vào cây mai lão nhược của mình.
Thế mà, thật kỳ diệu, trong lúc mai Tết ở nhiều nơi gây thất vọng như thế thì trong sân
nhà tôi, vào tối 30 Tết năm này, không gian thật im ắng, tôi đã chợt nhận ra cây mai già
nua vẫn nở được vài bông trên một cành thật khẳng khiu như cánh tay cụ già. Các bông
mai nho nhỏ thôi nhưng thật tươi thắm – nhất định tươi hơn các bông nhựa được vợ tôi đã
gắn thêm ở những cành kề cận.
Nhó hồi thế kỷ 11, thiền sư Mãn Giác có câu thơ thiền hay nức tiếng xưa nay:
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.
(Hòa thượng Thích Thanh Từ dịch: Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết / Đêm qua sân trước
một cành mai)
Hãy hình dung là ngày xưa, vào một buổi sáng của mùa xuân đã kết thúc, tức vào lúc loài
hoa nào cũng rụng hết cả, thiền sư thức giấc đã tình cờ bắt gặp trên cây mai ở sân trước
của nhà chùa vẫn chợt có một đóa mai đơn độc nở lúc nào đó đêm hôm trước.
Còn tôi, như đã kể, mùa xuân năm Dậu ấy cũng đã thầm lặng không có chút hy vọng nào
vào cây mai già của mình. Vậy mà khi ấy, rất tình cờ cây mai già đã oanh liệt nở được vài
bông thật tươi thắm, tức gia đình tôi đã nhận được một món quà xuân thật quý từ cây mai
trung tín và thương chủ. Vợ chồng tôi càng thương quí hơn nữa cây “lão mai” từng chất
chứa bao kỷ niệm gia đình, nhất là từ người cha quá cố…
Khi ấy, ngồi (gọi là) tính sổ năm cũ, tôi đã thấy chung chung là cuộc sống gia đình tôi
một năm qua vẫn vậy, tức vẫn bình bình, không được may mắn lowsn nào, như trúng số
Vietlott tiền tỷ chẳng hạn; và ngược lại, cũng không gặp xui xẻo, như bị tai nạn hay dính
bệnh nan y… Tuy nhiên, hiển nhiên tôi đã được nhận một hạnh vận đầy ý nghĩa tốt đẹp,
tươi sáng – đó là chuyện cây mai trong sân nhà, dù đã già cỗi, suy kiệt nhựa sống nhưng
vẫn kỳ diệu nở cho vài bông thật tươi, thật đẹp vào ngay đêm giao thừa đón năm mới –
nghĩa là cây mai già rất có nghĩa tình , đã rất thương chủ, đã ráng hết sức già của nó để
hoàn thành nhiệm vụ của họ Mai Vàng là làm đẹp nhà chủ, làm đẹp cuộc đời.

 

Rằm Tháng Chạp

Please follow and like us: