Cái hệ hình thô mộc ấy-NGUYỄN THANH HIỆN

Những con gián/trông giống những người nhà quê buồn cười/Trong những vở kịch nghiêm túc/ The roaches /look like Comic rustics /In serious dramas/ THẾ GIỚI CHƯA KẾT THÚC-CHARLES SIMIC

 

 

 

thật ra thì cõi phồn thực máu me đậm chất trần ai bát ngát gió mưa này chẳng hề hay biết có một thứ cõi đời như thế, có một đơn vị bầy đàn như thế, là làng Cù tôi [tức, không hề có một bản đồ đất đai nào ghi tên làng tôi] người ta hơi sức đâu đi để ý đằng sau cái tên đất Rừng Kiến Xứ ghi trong các trích lục ruộng đất thời xưa cũ là cả một tập họp những lủng củng, những cà kê bất tận, của những định mức tồn tại [các thứ khu trú xóm thôn, đường sá, các thứ tập tục về các thói giận hờn, buồn vui …] đúng ra là [như thể] chẳng có ai đứng ra định mức cả, nó cứ bày ra như thế, cứ hiện hữu như thế, từ đời này sang đời khác, từ trăm năm này sang trăm năm khác, lũ ếch nhái thì vẫn kêu la inh ỏi trên đồng làng, đã có người nằm ở ngay hiên hè nhà mình, trông trời, nói: lạy trời mưa xuống/lấy nước tôi uống/lấy ruộng tôi cày, hay, anh hùng lỡ vận lên nguồn đốt than [ai lại chẳng biết chuyện là như vậy], đã có người cột ngựa ở đầu làng, ngâm nga, không phải ngâm nga, mà hát: đất trời cứ rộng thêm ra tiếng con nhạn lạc bầy [con nhạn lạc bầy hay con nhạn kêu sương nhỉ, vân vân] những lời như vậy, những phát biểu như vậy, không thuộc bất cứ cuốn sử chính thống nào của bất cứ triều đại nào, mà nằm trong thứ văn hiến thô mộc của làng, thứ văn hiến gòm có cả tiếng cây cuốc khua nơi hiên hè, gòm có cả tiếng thở của đôi bò kéo cày trên ruộng, gòm có cả cái cách nửa khuya thức giấc ra sân trông trời, thấy vui trong lòng một chút, sao khuya cứ sáng rỡ lên như thế là mưa thuận gió hòa, hay, cái cách chẳng dám nói ra lời nào, cứ lặng thinh ngồi mãi nơi bờ cỏ đồng làng như thế, cái cách ông bà cha mẹ chúng tôi đã đến với nhau để sinh đẻ ra chúng tôi, tôi cứ thấy mình nợ cái hệ hình thô mộc ấy, nợ rất lớn, phải chép ra bằng chữ nghĩa của văn minh thời này chứ, thật ra, đằng sau cái tên đất Rừng Kiến Xứ ghi trong các địa bạ xưa cũ là cả một góc cuộc sống tràn ngập các thứ học nhân chủng, học cổ sinh vật, học lịch sử, học văn chương triết học [chỉ mỗi chuyện lũ ma học nói dưới gốc đa đình làng mẹ phải mất mười mấy đêm kể tôi nghe buổi ấy cũng đủ làm điên đầu những nhà thông thái, vậy thì ma là thuộc loài giống nào lại phải còn học nói ở dưới gốc đa đình làng là nơi thờ thần làng của loài người] làng như thể là thứ thiết kế ngoại hạng, là chốn nghìn năm để cho ai đi xa thấy nhớ, người vẫn cứ dấu mình đằng sau những thô mộc, đêm, người cứ chờ nghe thử ký ức loài giống có thông điệp gì mới không, đêm thâu có nghĩa là để lắng nghe [nghìn năm ngọn gió thổi sau hè/tin sương…] có thể, các sứ giả của của qui trình tiến hóa vẫn đi lại nơi mặt đất [những nhà thiết kế văn chương, triết học và sử học, những tác giả của những đại tự sự của thời đương đại] có thể là đang nghe thấy những tin tức về các cuộc thương nghị giữa con người với tự nhiên, giữa con người với các loài, giữa con người với con người, những thương nghị đầy tính cách đe dọa và tàn phá, nhưng ở làng tôi, đêm, tiếng dế ở ngoài vườn vẫn cứ là thứ ngôn ngữ chuẩn mực, và thiêng liêng, nghe tiếng dế thì mường tượng được thời cha ông của chúng tôi, nhưng vì sao nghe tiếng dế lại mường được thời cha ông, thì tôi không biết.

.

 

[trong Những Ghi Chú]

 

Please follow and like us: