Thơ thẩn cùng “Gã Thi Sĩ Hoang”-TRẦN HOÀNG VY

( Đọc tập thơ GÃ THI SĨ HOANG của Nguyễn Thánh Ngã, NXB Hội Nhà Văn 2018)

 

 

Đọc cái tựa đề của tập thơ “Gã thi sĩ hoang” của Nguyễn Thánh Ngã, tôi cứ… lẩn thẩn suốt cả buổi sáng bởi cái từ “hoang” đầy ẩn ý? Tra trên tự điển tiếng Việt “hoang” là tính từ, với nhiều nghĩa khác nhau khi gắn kết với một danh từ cụ thể mà đa phần là… nghĩa không được tốt lắm, ví như “hoang phí”, “hoang tàng”, “hoang đàng”, “hoang dã”, “hoang dại”, thậm chí là cả…”hoang mang” lẫn “hoang hoãi”? Mà thôi, chỉ là cái tựa đề, có khi tạo một sự tò mò, hay chỉ là sự cường điệu lên theo kiểu…giựt gân, câu like, câu khách của thời buổi “giựt tít”, nhằm tạo sự chú ý cho bạn đọc mà các báo “mạng” thường hay sử dụng?

77 bài thơ trong tập chợt cho chúng ta cái nhìn và sự liên tưởng khác về một gã làm thơ ở xứ núi mù sương Lâm Hà, Đà Lạt. Một giọng thơ khác biệt, không có sự lên gân, giả tạo. Đằm thắm nhưng cháy bỏng những ký ức, hoài niệm, những khát khao về vẻ đẹp chân, thiện mỹ và bàng bạc những ý tưởng thiền môn trong những tứ thơ vốn rất dung dị nhưng lại có chiều sâu về tư tưởng…

Hãy nghe Ngã viết và so sánh “ Sống như giọt nước”: “Chỉ một giọt thôi/ Rơi nhoài theo bầy kiến/Ôi /bông /hoa /hé /nở/đón /nụ / hôn / từ / trời…”. và đây cái cách mà Ngã tự nhận mình là “Gã thi sĩ hoang”: “Tôi – gã thi sĩ hoang/ Như bông cỏ dại/ Nở mặt sương mù” vì sao? Nhà thơ viết tiếp: “Thơ tôi – câu chữ mưa hoang/ Lòm còm bò dậy, gượng gạo và quay cuồng/ Mùa sinh nở giữa cánh đồng mất tích/ Còn đâu tã lót ngữ ngôn…”, anh tự nhận: “Tôi lớn lên,/Cỏ dại giữa cỏ dại”… “Thi sĩ loài không mọc tóc/Loài không đội mũ trên đầu/Chỉ có nắng ngang tàng và mưa bao dung ôm chầm bông cỏ/Ôi bông cỏ hoang,/Mi là quê hương của tứ thơ ta – gã thi sĩ đồng làng, xó núi/ Mọc là mọc một tình yêu hoang dại/ Trước gian trá lọc lừa/ Ta có thể bị vất đi dưới lưỡi cuốc ranh ma/ Nhưng loài cỏ âm thầm sức chịu/Câu thơ có thể nằm nghiêng trổ một đóa nỗi buồn…” một sự tự nhận nhún nhường, rất khiêm tốn, khiêm cung và có chút gì… hơi tự ti của loài cỏ dại? Biểu tượng của “dân đen”!

Song gã thi sĩ trong Ngã, dẫu có xuất thân là dân đen nhưng vẫn luôn có những vần thơ mãnh liệt đầy sức sống và không thiếu vẻ minh triết: “Làn hơi của mình/ Bờ môi của mình/ Mười ngón tay của mình/ Còn tiếng sáo là của kẻ khác/ Thoát ra từ sự trống rỗng huyền diệu…” (Kẻ đánh lừa chính mình) và : “Một cọng rác/ Sẽ không còn là rác/ Nếu nó được đan quyện trong chiếc tổ chim sẻ/ Trên mái ngói mùa đông…” (Cọng rác).

Thơ Ngã tự nhiên, tung tẩy trong những bài thơ thể loại tự do và thấp thoáng những bài Haiku ngắn, những tứ thơ ngắn nhưng có bề dài về ngữ ngôn, ý tưởng: “Thiền của cá là cách lắng bùn/ Cho đến khi những chiếc bong bóng /bay lên…”( Cá thiền) và đây nữa: “Trời Hà thành xanh/ Ngọn gió xẩm rơi ngách chợ/ Se lòng…/ Chiếc nón buồn/ Dây đờn cò dấm dẳng/ Quệt trầu cay”(Câu xẩm rời). Một mảng thơ khác của Nguyễn Thánh Ngã khuyến dụ người đọc về những vùng đất Ngã đã đi qua, quan sát và kể lại bằng ngôn ngữ thơ, tinh tế nhưng dung dị, ẩn chứa những suy nghĩ đau đáu về sự vật và con người, mở rộng biên độ liên tưởng về những mặt tích cực của con người. Hãy nghe Ngã kể “ Trước cửa Trúc Lâm” : “Trước cửa Trúc Lâm/ Bạt ngàn mây trắng/ Hồ in bóng gậy Tổ sư/ Chuông Bát Nhã/ Trống sóng cồn/ Tùy duyên tăm bóng cá/ Thông nghe kinh/ Khắc khoải xanh/ Bụi trúc khổ hạnh vàng” Không còn con người nghe kinh mà là “thông” là “trúc” nhưng lại “khắc khoải xanh” và “khổ hạnh vàng” của những con người thiền ngộ! Và những lời tình… mềm thơm như hơi thắng cố: “Người con gái Y Tý đi với niềm thắng cố bốc hơi/ Tim em bếp than hồng thơm phức/ Hơ anh chén rượu ngô, mèn mén chợ tình” cùng cái cách tỏ tình cũng rất hoang dại và đắm đuối: “Em bông đào rừng/ Nở tuyết/ Ánh mắt ngọt vun dưới 0 độ C/ Anh thèm như củ khoai/ Trong tay em nóng hổi/ Ngật ngừ đêm…”

Và cũng sẽ rất… hoang phí khi cứ lẩn thẩn, lơ thơ theo dấu vết hoang dại của gã thi sĩ vốn bản chất ngoài đời hiền hậu, dễ thương, chỉ… hoang khi có thơ nhập, biến thành men cay để thấy đời như… cỏ dại, cứ hoang hoãi xanh, xanh đến lạ lùng, vậy nên sẽ rất phí khi ta dành đọc hết của bạn đọc, cứ nhẩn nha, lẩn thẩn mọi người tìm đọc sẽ thấy… cả mùi thơm cỏ dại cùng cái mát ngọt của đồng cỏ hoang ngầy ngật mãi không thôi!

Denis Diderot, nhà văn, nhà triết học người Pháp phát biểu “ Thi ca phải có gì đó man rợ, bao la và hoang dại…”. Đối với Ngã, theo tôi là “Dung dị, bao la và cả… thiện tâm hoang dại” và bạn cứ đọc đi để mà thấu cảm…

 

Sp, MA December, 19/ 2018

Please follow and like us: